Bonden: tegen downloadverbod, voor legalisering uploaden en internetheffing

Op dinsdag 29 november doen de Consumentenbond, Ntb en FNV KIEM (de vakbonden voor musici, dansers en acteurs) een gezamenlijke oproep aan de Tweede Kamer om de plannen voor een verbod op downloaden uit illegale bron voor privégebruik tegen te houden.

De oproep is een reactie op de plannen van staatssecretaris Teeven op het gebied van auteursrechtenbeleid uit de speerpuntenbrief Auteursrecht 20©20. In de brief staat onder andere het voorstel om downloaden uit illegale bron voor privégebruik te verbieden. Op dit moment geldt op grond van vaste jurisprudentie dat het downloaden van auteursrechtelijk beschermde werken uit illegale bron voor privégebruik onder de reikwijdte van artikel 16c Auteurswet (thuis- of privékopie-exceptie) valt en derhalve geen inbreuk maakt op het auteursrecht. Daarbij geldt echter wel de voorwaarde dat degene die download (m.a.w. de kopie maakt) hiervoor een billijke vergoeding betaald aan de rechthebbende. In de praktijk wordt deze geïncasseerd via de zogeheten thuiskopieheffing op blanco cd’s en dvd’s. Het uploaden van auteursrechtelijk beschermde content is overigens een handeling die niet onder de privékopie-exceptie valt en als zodanig wel een inbreukmakende handeling vormt. 

De bonden pleiten nu voor het recht om muziek en films voor privégebruik te downloaden. Ook pleiten de bonden ervoor om in de toekomst het niet-commercieel uploaden door individuele personen middels een vergoedingssysteem op internetverbindingen te legaliseren. Wat de bonden precies bedoelen met niet-commercieel uploaden door privépersonen is niet duidelijk. Wel is duidelijk dat de bonden betere compensatie voor artiesten willen bereiken door de prijzen voor apparatuur waarmee films of muziek kan worden opgenomen of gespeeld (bijvoorbeeld mobiele telefoon en harddisk recorder) te verhogen, in plaats van de thuiskopieheffing op cd’s en dvd’s, volgens Emerce.nl.

Teeven kwam in april van dit jaar met de speerpunten Auteursrecht 20©20 en stelde onder meer voor een verbod op downloaden uit illegale bron in te voeren. De speerpunten van Teeven zijn nog niet concreet uitgewerkt. De handhaving van een downloadverbod is een heikel punt. Teeven is echter niet voornemens om op grond van het downloadverbod individuele downloaders te gaan vervolgen, maar heeft deze wettelijke basis nodig om grootschalige downloaders en uploaders van auteursrechtelijk beschermde werken uit illegale bron en sites die op grote schaal toegang geven tot inbreukmakende bestanden beter aan te kunnen pakken. Het is nog niet duidelijk waar de grens wordt getrokken tussen kleinschalige en grootschalige downloaders.

De bonden zijn erg kritisch over de voorgenomen plannen van de staatssecretaris, maar het lijkt mij juist een goede ontwikkeling dat er wordt gekeken naar een manier waarmee het op grote schaal uitwisselen van auteursrechtelijk beschermde werken via internet, zonder dat daar een billijke vergoeding voor wordt betaald aan de auteursrechthebbenden, kan worden aangepakt. Kortom: hoe de handhaving van auteursrecht in de online omgeving kan worden verbeterd. Met een downloadverbod geeft de overheid tevens het signaal af naar internetgebruikers dat dergelijk gedrag niet redelijk is. Het (op grote schaal) verspreiden van auteursrechtelijk beschermd werk is een handeling met een commercieel karakter, waarvoor de rechthebbende een billijke vergoeding dient te krijgen.

Door de uitleg die er in Nederland aan de reikwijdte van de thuiskopie wordt gegeven en de nieuwe manieren op gegevens op te slaan, lopen artiesten en rechthebbenden inkomsten mis. Dat juiste de creatieve industrie in de huidige economische tijden inkomsten misloopt is volgens Eurocommissaris Kroes verwoestend voor de creatieve sector. Door downloaden uit illegale bron niet langer toe te laten onder de thuiskopie-exceptie geeft de overheid een duidelijk signaal af dat het niet toelaatbaar is om werk van een ander te verkrijgen zonder daarvoor een redelijke vergoeding te betalen. Daarbij vormt een downloadverbod ook een van de belangrijkste randvoorwaarden voor de opkomst van een ruime markt voor legaal online aanbod van films, muziek en games.

Het voorstel van de bonden om het niet-commercieel uploaden door individuele personen middels een vergoedingssysteem op de internetverbinding te legaliseren biedt naar mijn mening dan ook geen oplossing, maar roept nieuwe problemen op. Ik vraag mij namelijk af hoe de bonden dit vergoedingssysteem voor ogen hebben. Voor Nederlandse rechthebbenden is het al lastig om een regeling te treffen met Nederlandse ISP’s, want hangt de vergoeding af van hoe vaak een werk van de rechthebbenden wordt gebruikt, of is het een standaard vergoeding? Zal iedereen dan hetzelfde bedrag moeten betalen, terwijl de ene internetgebruiker minder download dan de ander? Hoe bepaal je de verdeelsleutel zonder het internet op grote schaal te moeten monitoren, wat weer op gespannen voet staat met het recht op privacy.

En dan hebben wij het alleen nog maar over de Nederlandse artiesten. Op welke manier krijgen rechthebbenden in de rest van de wereld een vergoeding van de Nederlandse internetgebruiker die hun werken upload? Het lijkt mij dat er behoorlijk wat schort aan de voorstellen van de bonden tegen het downloadverbod.

De Tweede Kamer gaat woensdag 30 november de speerpunten van Teeven behandelen.

Bronnen: Entertainment Business, Consumentenbond.nl, Emerce

Door: Karen Groen