Rechtbank Alkmaar: auteursrechtinbreuk ondanks toestemming uitgever
In onze huidige digitale samenleving van e-books, downloads en iPads vergeten we bijna dat er ook gewoon auteursrechten rusten op het traditionele boek. Gisteren werd op rechtspraak.nl een opmerkelijke uitspraak gepubliceerd over het auteursrecht op boeken en de verhouding tussen schrijver en uitgever. Zeefdrukkerij Silk Screen had namelijk zonder de verplichte toestemming van de maker het boek ‘Zeefdruk. Een indruk’ gepubliceerd op haar website.
Belangrijkste vraag was wie de maker en dus de auteursrechthebbende, op het werk was; de uitgever of de schrijver van het boek. Als je een werk wilt openbaarmaken (lees: publiceren) of verveelvoudigen moet je namelijk eerst toestemming vragen aan de auteursrechthebbende. Silk Screen had het boek gepubliceerd op haar website, waarvoor zij dacht de toestemming van de auteursrechthebbende te hebben gekregen, maar dit bleek niet het geval te zijn. Zij dacht namelijk dat uitgever Bürhmann de auteursrechthebbende was. Bührmann stond als uitgever vermeld en bij de copyright-notice © met de naam Bürhmann stond dat voor openbaarmaking of verveelvoudiging schriftelijke toestemming van de uitgever is vereist.
Waar ging het dan mis? Silk Screen had immers toestemming gekregen van de uitgever om het boek te publiceren. Zij had echter slechts mondelinge toestemming gekregen van de uitgever en had bovenal geen toestemming gekregen van de auteur wat - ondanks de bovenstaande vermelding - wel vereist was. Over het algemeen geldt in het auteursrecht namelijk dat de maker degene is die het werk heeft geschapen, hier dus degene die het boek heeft geschreven. Op grond hiervan moet de auteur dus als maker worden aangemerkt en in het verlengde daarvan als auteursrechthebbende. Silk Screen had dus bij de auteur moeten aankloppen. Alhoewel de Auteurswet het wel degelijk mogelijk maakt dat de maker zijn auteursrechten kan overdragen aan een ander (zoals een uitgever), was dat hier - jammer genoeg voor Silk Screen - niet gebeurd.
Toch is het niet geheel vreemd dat Silk Screen vermoedde dat de uitgever de rechthebbende was, gezien de eerder genoemde vermeldingen (copyright notice e.d.). De rechtbank oordeelt echter dat het louter vermelden van een rechtspersoon als uitgever niet als aanduiding van het makerschap valt te beschouwen, noch dat de copyright-notice als een vermoeden van makerschap kan worden aangemerkt. Bovendien stond de auteur op de titelpagina van het boek en achterin na het epiloog vermeld. Overigens volgt ook gewoon uit de Auteurswet (art. 8) dat een vennootschap (hier: de uitgever) alleen als maker kan worden vermeld als zij een werk openbaar maakt, zonder daarbij de natuurlijk persoon als maker te vermelden. Silk Screen had dan ook niet van het vermoeden van makerschap van de uitgever mogen uitgaan.
Een wijze les die we hieruit kunnen trekken is dat als basisregel blijft gelden dat de maker degene is die het werk heeft geschapen en dat deze in het verlengde hiervan de auteursrechthebbende is met alle exclusieve rechten van dien.
Bronnen: IE-Forum en Rechtspraak.nl