Schrijvers en uitgevers piekeren over hun toekomst in de digitale wereld
Steeds meer schrijvers en uitgevers maken zich zorgen over de toekomstige effecten van ebooks en geschreven materiaal op internet op hun bedrijfstak. Hoewel de opkomst van het internet tot nu toe weinig negatieve effecten heeft gehad op de literatuur, vrezen schrijvers met name voor de perceptie van de waarde van digitale producten die nu aanwezig is onder jongeren. De meeste online content is gratis beschikbaar, dus waarom zou iemand betalen voor informatie? Ook de gevoelsmatige waarde van digitale producten is over het algemeen lager dan de gepercipieerde waarde van de overeenkomstige fysieke producten. Dit is deels een verklaring voor het feit dat digitale muziek en ebooks laag zijn geprijsd in vergelijking met cd's en boeken.
Hoewel de muziek-en filmindustrie aanzienlijk lijden onder de daling van de fysieke verkopen, hebben deze sectoren ook bewezen dat er lucratieve alternatieven te bedenken zijn om dit verlies te compenseren, bijvoorbeeld live-optredens of fancy premièrefeestjes. Voor boekenschrijvers is dit lastiger, zij kunnen naast de verkoop van boeken niet veel meer doen dan een signeersessie in een winkelcentrum. Dus, hoe redt een boekenschrijver het dan in de digitale wereld, wanneer de consument graag digitale boeken wil zonder er al te veel voor te betalen?
Niet alleen auteurs uiten deze bezorgdheid. Ook uitgevers hebben een soortgelijke worsteling met online content. Nieuws-en actualiteitenrubrieken zijn typisch een segment waarin het geschreven product gratis en overvloedig beschikbaar is op internet. Daarom hebben een aantal Duitse persuitgevers gelobbyd voor een aanpassing van het auteursrecht: zij willen hun eigen naburige rechten kunnen exploiteren die betrekking hebben op online persartikelen en zelfs fragmenten daarvan. Het nieuwe aanvullende auteursrecht dient ter bescherming van de investeringen die de uitgevers doen in de online omgeving.
Momenteel is er een intensieve discussie onder verschillende betrokken belangengroepen over de te verwachten effecten van een dergelijk recht. Twee auteurs die denken dat ze een goed antwoord op deze vragen hebben, publiceerden onlangs hun visie. Robert Levine richt zich op de dilemma's van de geschreven inhoud in de online wereld in zijn boek Free Ride: How the internet is destroying the culture business and how the culture business can fight back.
De Duitse econoom Torben Stühmeier reageert op de Duitse persuitgevers die beweren dat zij recht hebben op een aanvullend auteursrecht ter compensatie voor de gratis distributie van hun product op internet. De uitgevers zeggen dat er hier een rol is voor de overheid. De handhaving van een dergelijk uitgeversauteursrecht zou gerechtvaardigd kunnen zijn voor de overheid omdat het in het algemeen belang is om ervoor te zorgen dat er op het internet nieuws en kwalitatief hoogwaardige geschreven pers beschikbaar is. Volgens de uitgevers komt dit belang onder grote druk te staan wanneer zij geen brood meer kunnen verdienen met online publicaties.
Echter, Stühmeier is terughoudend om deze bewering te ondersteunen. Zijn artikel heeft tot doel een inschatting te maken van de verwachte economische effecten van een dergelijk nieuw intellectueel eigendomsrecht. Hij stelt dat een naburig recht voor uitgevers niet in voldoende mate gerechtvaardigd wordt door de economische theorie en dat het inkomstenstromen verstoort. Als zowel de auteur als de uitgever recht hebben op een vergoeding uit auteursrechten komt dit ofwel neer op een dubbele vergoeding, ofwel op dezelfde vergoeding die moet worden gedeeld door de twee betrokken partijen. Het eerste scenario zou de prijs van nieuws opdrijven en de online verspreiding van teksten belemmeren. Het tweede scenario laat auteurs met nog minder inkomsten achter dan zij al hadden omdat ze een (groter) deel af moeten staan aan hun uitgever. Het Duitse naburige recht voor uitgevers is creatief bedacht, maar hoe het moet worden uitgewerkt is nog niet duidelijk. De discussie over hoe de auteurs en de uitgevers de digitale wereld tegemoet moeten treden is in elk geval voorlopig nog niet afgerond.
Bronnen: Random House; NRC Next Aug 4, 2011, p 16-17; econstor.eu, urheberrecht.org; leistungsschutzrecht.info