Hof A'dam: Website moet tekst die leidt tot onjuiste associaties op Google aanpassen

Het Gerechtshof Amsterdam heeft een uiterst opvallend vonnis van de rechtbank bekrachtigd. De rechters oordeelden in Hoger Beroep dat beheerders van een website (klup.nl) onder bepaalde omstandigheden verantwoordelijk zijn voor de wijze waarop hun teksten in de zoekresultaten in een zoekmachine (zoals Google) verschijnen, met name wanneer die resultaten een onjuiste suggestie wekken en daarmee schade veroorzaken.

Google combineerde verschillende flarden niet-gerelateerde tekst op een website zodanig, dat het op de resultatenpagina van de zoekmachine leek alsof autobedrijf Zwartepoorte failliet was. De website die Google als bron gebruikte bevatten wel de woorden Zwartepoorte en failliet maar de teksten op de site hadden in het geheel niet daarmee te maken. Het autobedrijf leed veel (reputatie)schade en sommeerde de website -waarnaar door Google werd verwezen- om hun teksten zodanig aan te passen dat de schadelijke associatie niet meer werd gemaakt door het Google algoritme. Het Gerechtshof stelde de garagehouder in het gelijk.

De uitspraak is opmerkelijk, aangezien op de bronpagina in kwestie overduidelijk bleek dat de opmerking over faillissement totaal niet in verband gebracht werd met de garage. De pagina bevatte geen onrechtmatige informatie. Het is puur de associatie van Google geweest die de schadelijke voorstelling van zaken heeft veroorzaakt. Google is echter niet gedagvaard of betrokken bij het geschil.

Toch vond de rechter dat klup.nl onrechtmatig heeft gehandeld door na te laten om hun website zodanig aan te passen dat Google geen schadeveroorzakende  associaties meer maakt. Hoe kon dit gebeuren? Het Hof heeft heel sec naar de vereisten van een onrechtmatige daad gekeken en de bredere betekenis van hun analyse voor het functioneren van het internet naar de achtergrond laten verdwijnen. Kort gezegd is droogjes vastgesteld dat de onjuiste associatie van informatie op klup.nl in de rangschikking van Google schade toebrengt; dat dit te herleiden is naar teksten op klup.nl; dat klup.nl deze teksten eenvoudig had kunnen wijzigen waardoor de suggestie niet meer zou worden gewekt; en dat klup.nl hiertoe na herhaaldelijk verzoek niet bereid was. Hierbij neemt men in aanmerking dat klup.nl wel bezig is met hun verschijning op Google aangezien ze hun site zo inrichten dat hij hoog ‘scoort’ op Google.

Klup.nl vreest dat bedrijven zich nu massaal gaan melden bij websites die 'ongewenste Google-resultaten’ zouden genereren, die men vervolgens handmatig moet veranderen. Helemaal wanneer dit meebrengt dat er wijzigingen aangebracht moeten worden in de reactie van een forumgebruiker, raakt dit de vrijheid van meningsuiting op internet. Ik denk dat deze vrees terecht is. Het was wellicht in dit individuele geval niet zo ingewikkeld om een woord te veranderen, maar het is uiteindelijk niet in het maatschappelijk belang (van de internetgebruiker) om van de site te eisen dat ze dit ook doen, aangezien daarmee het hek van de dam is. Het aantal combinaties van zoektermen in zoekmachines is immers oneindig, daar kan je geen rekening mee houden.

Ook is het niet de website die de associaties op basis van zoektermen maakt: dat is het algoritme van Google en de zoekwens van de internetter. Wie ‘bedrijfsnaam X’ plus ‘onbetrouwbaar’ typt maakt zelf al een negatieve associatie. Google zoekt daarbij naar overeenstemmende woorden. Wellicht is die combinatieslag van Google dan de bron van ellende, aangezien dit citaten buiten hun context plaatst. Probeer zelf maar: Een beetje creativiteit met een zoekmachine levert al snel een vergelijkbaar geval op.

Mijn persoonlijke rechtsgevoel zegt me dan ook dat de garagehouder beter Google had kunnen aanspreken voor de manier waarop het garagebedrijf naar voren kwam op hun pagina. De rol van Google kon in casu echter niet uitgebreid worden beoordeeld door de rechter, aangezien zij geen partij bij het geschil waren. Het hof heeft nu de schade van de klager zwaarder laten wegen dat de uitingsvrijheid van de websitehouder, omdat de laatste met een simpele druk op de knop de schade had kunnen terugbrengen. Helaas heeft het belang van een goed functionerend internet - met de bijbehorende vrijheid van meningsuiting voor haar gebruikers- geen gewicht in de schaal gelegd in deze zaak. Wellicht is dit onderschat door de rechters of onvoldoende naar voren gebracht in de zaak.
 
De website is overigens (gelukkig) niet aansprakelijk gesteld voor de vertekende weergave van hun teksten door een zoekmachine en de schade van het garagebedrijf. Ook hoeven websites op basis van deze uitspraak niet preventief te controleren hoe de teksten van hun pagina’s verwerkt worden door Google en gepresenteerd worden als zoekresultaat. Websites kunnen vanaf nu echter wel worden verplicht om mee te werken om schade van derden te beperken, wanneer die schade ontstaat doordat zoekmachines de content van de betreffende website zodanig vervormen dat dit een schadelijk beeld schetst voor het publiek.

Het is duidelijk dat de ontwikkeling van het recht op internet nog een lange weg te gaan heeft.
Dit verhaal wordt ongetwijfeld vervolgt!

Bronnen: Rb Amsterdam, 13 mei 2009 (Zwartepoorte/Schoonderwoerd) zaaknummer 426480/KG ZA 09-938 SR/MdB;
Gerechtshof Amsterdam 26 juli 2011, LJN: BR3418