Afgelopen week deed de Rechtbank Dordrecht uitspraak in een zaak over auteursrechtinbreuk op krantenartikelen, waarbij een beroep op de persexceptie en het citaatrecht werd verworpen. Schadevergoeding werd toegewezen, maar de geëiste verdubbeling van de schadevergoeding wegens hergebruik werd niet gehonoreerd.

Wat was er aan de hand? Cozzmoss houdt zich bezig met de handhaving en exploitatie van auteursrechten van bij haar aangeslotenen. Zij trad dit keer op namens de kranten Volkskrant, Trouw en NRC. De Belangen Vereniging Funderings Problematiek (BVFP), de belangenbehartiger van eigenaren van woningen met funderingsproblemen, had artikelen uit eerdergenoemde kranten geplaatst op haar website. Volgens Cozzmoss had zij hiervoor geen toestemming gekregen en pleegde zij daarom auteursrechtinbreuk op de artikelen. Cozzmoss vorderde (o.a.) schadevergoeding. 

Het Nederlandse auteursrecht kent een aantal uitzonderingen op de bescherming van een (creatief) werk. De BVFP beroept zich op twee wettelijke excepties in de Auteurswet: art. 15 (Aw) de persexceptie, en art. 15a Aw, het citaatrecht. Kort gezegd laat art. 15 Aw het onderling overnemen van nieuwswaardige artikelen door de pers toe en art. 15a Aw geeft het recht een gedeelte van een werk te citeren, mits wordt voldaan aan de bepaalde criteria genoemd in het artikel, zoals proportionaliteit en een bronvermelding. Volgens de rechter voldoet BVFP aan beide excepties niet. De BVFP is zelf geen pers en bovendien zijn de overgenomen berichten geen nieuwsberichten maar achtergrondinformatie en opinie. Daarnaast is geen sprake van citeren, nu er een uitgebreid archief is neergelegd, waardoor - kort gezegd – het overgenomen gedeelte niet proportioneel is.

Deze uitspraak laat mooi zien hoe de Nederlandse rechter de pers- en citaatexcepties toepast. BVFP kon zich er in dit geval niet op beroepen dus kwam de rechtbank toe aan het bepalen van een schadevergoeding. Interessant aan deze schadevergoedingskwestie is dat Cozzmoss stelt dat een verdubbeling van het conform de tarieven voor hergebruik berekende bedrag op zijn plaats is. Zij heeft echter onvoldoende aannemelijk gemaakt dat sprake is van hogere schade dan de (gebruikelijke) gederfde licentievergoeding voor het overnemen van teksten. De vraag of de schadevergoeding voor het overnemen van een tekst hoger mag zijn dan de economische waarde van die tekst werd onlangs door de Rechtbank Amsterdam nog positief beantwoord. De rechter zegt nu – mijn inziens terecht – dat een verdubbeling dan neer zou komen op een schadevergoeding plus een boete en dat daarvoor in het Nederlandse auteursrecht geen plaats is.

Cozzmoss heeft - zo lees ik het uit het vonnis - haar stelling dat een dubbele vergoeding juist is mede gebaseerd op de Algemene Voorwaarden (en daarin de tarieven) van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). De rechtbank Dordrecht stelt terecht dat BVFP hier echter niet aan gebonden is. Dat zou ook vreemd zijn, aangezien de BVFP geen journalist is maar een hergebruiker van de krantenartikelen. Aansluiting zoeken bij andere, hogere, tarievenlijsten zoals die van de NVJ, zou dan ook onjuist en onredelijk zijn geweest. 

De Rechtbank stelt echter wel vast dat de schade van de kranten uiteindelijk meer is dan slechts het mislopen van een redelijke vergoeding van hun werk. Door het publiceren op een andere site verliezen ze de zeggenschap en een deel van de daaropvolgende exploitatiemogelijkheden. Deze schade is moeilijk vast te stellen, maar de rechtbank schat dit op 25% van de economische waarde van de tekst. Cozzmoss krijgt dus uiteindelijk een schadevergoeding van 125% toegewezen. Het wordt interessant om te volgen hoe de rechtspraak ten aanzien van verhoogde schadevergoedingen zich verder ontwikkelt.

Lees hier het vonnis.

Bron: IE-Forum.nl