HvJ schetst de kaders voor thuiskopieheffing opnieuw, maar is het te vertalen naar de praktijk?
Om het auteursrecht aan de moderne tijd aan te passen, hebben veel landen een zogenaamde thuiskopie-heffing ontwikkeld. Dit is een heffing op CD’s, DVD’s en apparaten die auteursrechtelijk beschermde gegevens kunnen opslaan - bedoeld om de creatieve sector te compenseren voor gederfde inkomsten als gevolg van prive-kopiëren (in overeenstemming met Richtlijn 2001/29/EG).
Het Europese Hof van Justitie (HvJ) heeft recentelijk bevestigd dat de compensatieheffing voor privekopiëren inderdaad gerechtvaardigd is, maar legde wel de reikwijdte van deze heffingen aan banden. Het hof sprak de facto een verbod uit op het ongenuanceerde toepassen van deze heffingen op alle mogelijke apparaten waarmee beschermd materiaal kan worden opgeslagen, ongeacht het beoogde gebruik.
Het Hof van Justitie oordeelde dat de Spaanse thuiskopieheffing onevenredig is, omdat er geen rekening gehouden wordt met het beoogde gebruik van het apparaat dat is onderworpen aan de verhoogde verkoopprijs. De vergoeding voldoet ook niet aan de criteria van de EU-richtlijn 2001/29/EG betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij.
De toepassing van een heffing op alle soorten apparatuur, inclusief dragers die gebruikt zullen worden voor doeleinden die duidelijk professioneel zijn (bijvoorbeeld bij verkoop aan een bedrijf, of een overheidsinstantie), is onevenredig. Het Hof van Justitie stelt dat er een rechtstreeks verband moet zijn tussen het innen van een billijke vergoeding van de rechthebbenden en de aanwending van het belaste product voor prive doeleinden.
De uitspraak heeft bevestigd dat de thuiskopieheffing een legitiem doel dient. Een uitspraak van het Hof van Justitie heeft er vorige maand zelfs toe geleid dat de heffing ook voor buitenlandse ondernemers geldt die apparaten exporteren naar een land met een thuiskopieheffing.
Ondanks de maatschappelijk relevante achtergrond van de thuiskopieheffing is de praktische toepassing ervan niet onomstreden. Momenteel heroverweegt de Nederlandse regering het instandhouden van de thuiskopieheffing, nadat Staatssecretaris van Justitie Fred Teeven heeft laten doorschemeren dat hij graag zou zien dat de heffing verdwijnt. De extra vergoeding wordt soms gezien als een belemmering voor innovatie en nieuwe online business development in de creatieve sector.
Een interessante opmerking van Pedro Letai is tenslotte dat de recente ECJ-uitspraken nog wel eens ervoor zouden kunnen zorgen dat er allerlei rechtszaken ontstaan met als doel het terugvorderen van betaalde bedragen aan de auteursrechtenorganisaties met betrekking tot apparaten die duidelijk werden gebruikt voor professionele doeleinden. Andersom zouden partijen geld kunnen eisen dat na de uitspraak over export van gegevensdragers als achterstallige betaling beschouwd zou kunnen worden.
Of het zover komt, valt te bezien. Duidelijk is wel dat, hoewel de thuiskopieheffing juridisch gezien op haar plaats is, het niet eenvoudig is om dit te vertalen naar de praktijk.
Sources: Kluwer Copyright Blog, Pedro Letai; IE University of Segovia, Spain; European Court of Justice, case C-467/08 Padawan v SGAE; Webwereld