Japanse rechtszaak maakt wellicht betere bescherming van televisieformats mogelijk

Als er een gebied in de entertainment sector is waar originaliteit geen criterium voor succes is, dan is het wel televisie. Zodra een bepaalde formule zich bewijst als een hit, nemen tv-producenten over de hele wereld het idee over.

Denk aan Big Brother, Idols en nog veel meer succesvolle formules: de ene na de andere variant verschijnt op onze schermen. Maar dit alles zou wel eens kunnen veranderen met een aanstaande uitspraak in een rechtszaak die door het Japanse Tokyo Broadcasting System (TBS) is aangespannen tegen ABC en Endemol. De zaak gaat over auteursrechten op televisieformats van TBS. Endemol en ABC zouden deze schenden door het maken van tv-programma’s zoals Wipeout, die erg lijken op TBS-producties zoals Takeshi's Castle, MXC, Sasuke en Ninja Warrior. Volgens TBS nemen ABC en Endemol populaire onderdelen uit hun formats over en koppelen zij de Google zoektermen voor deze onderdelen aan hun eigen programma’s.

Televisieformats sijpelen al sinds hun ontstaan rond 1960 tussen de mazen van auteursrechtelijke bescherming door. Alleen als het format heel goed is beschreven en dit duidelijk uitgewerkt is in een tv programma kan bepaald worden of een ander programma een kopie is van dit format. Schending van het auteursrecht op dit format wordt in het algemeen slechts aangenomen als een producent klakkeloos alle onderdelen van een format overneemt. Zodra elementen uit een programma aangepast worden wordt het al erg lastig om te voorkomen dat het uitgezonden mag worden door de andere partij.

De Japanse rechtszaak kan de regels van dit spel aanscherpen voor producenten van bijvoorbeeld reality shows die een voorkeur hebben voor het overnemen van succesformules. Dit komt omdat de tv-programma’s in de zaak TBS vs. ABC & Endemol zo doorsnee zijn dat, als TBS wint dit geval, de reikwijdte van auteursrechtelijke bescherming voor televisieformats spectaculair verruimd zou worden, althans in Japan.

Advocaten van ABC leggen uit dat de bestreden formats spelshows zijn die in een duidelijke traditie staan en al bijna 50 jaar lang gemaakt worden. Het gaat bijvoorbeeld om kandidaten die een hindernisbaan nemen. "TBS claimt auteursrechtelijke bescherming van  algemeen bekende concepten die al jaren op tv zijn, zoals bij wijze van spreken touwtrekken, slootje springen en mechanische stieren."

Mocht de Japanse rechter TBS gelijk geven, dan leidt dit waarschijnlijk tot een explosieve groei van het aantal rechtszaken over het auteursrecht inzake televisieformats. Tot nu toe was zo’n beetje driekwart van dit soort zaken kansloos. Maar, zoals Techdirt terecht opmerkt, als afzonderlijke elementen van populaire shows onderwerp van een rechtszaak kunnen worden, bestaat de kans dat elke producent van een politieserie straks royalties moet gaan betalen aan de nazaten van Edgar Allan Poe. De toekomst zal het leren.

Bronnen: Techdirt, The Hollywood Reporter