Mash-ups raken zoek in het filter van SoundCloud

SoundCloud, het online platform waar gebruikers hun eigen muziek uploaden en delen met de wereld, groeit als kool. De belangrijkste reden hiervoor is de gebruiksvriendelijkheid van de site en de diversiteit van het beschikbare geluidsmateriaal. De laatste tijd drijven er echter steeds meer donkere wolken het muziekparadijs binnen. Het platform wordt namelijk veel gebruikt door DJ’s. Hoewel de meerderheid van deze gebruikers hun eigen werk deelt, zijn velen van hen bezig met het mixen van muziek waarin bestaande fragmenten gecombineerd worden met eigen creativiteit.

Nu er meer en meer auteursrechtelijk beschermde muziek verschint op SoundCloud, hebben grote platenmaatschappijen geklaagd dat het bedrijf indirect het verspreiden van inbreukmakend materiaal faciliteert. Naar aanleiding van klachten vanuit de de muziekindustrie heeft SoundCloud begin dit jaar het zogenaamde ‘content identification filter’ ingesteld. Dit betekent in wezen dat de platenmaatschappijen een lijst met beschermde nummers aan SoundCloud geven en dat het filter alle ge-uploadde bestanden scant op deze nummers, om ze vervolgens te blokkeren.

Hoewel het goed mogelijk is dat sommige gebruikers klakkeloos het werk van anderen hebben overgenomen, blijkt dat het merendeel van de geblokkeerde inhoud bestaat uit een mengeling van verschillend auteursrechtelijk beschermd materiaal en eigen toevoegingen van de mixer, de zogenaamde mash-ups. Zodra het filtersysteem delen van auteursrechtelijk beschermd werk vindt, word het hele bestand geblokkeerd. De DJ’s vinden dat het filter hun metier lamlegt. Inmiddels verdienen veel DJ’s hun brood met dit werk en zij hebben vaak  een enorme schare fans. De DJs vinden dat hun mixwerk eigenlijk het creëren van nieuwe creatieve inhoud is, in plaats van kopiëren. Toegegeven, sommige ingrediënten zijn afkomstig uit andermans auteursrechtelijk beschermd werk, maar dit is volgens de DJ’s een vorm van "fair use" van het werk.

Het beginsel van "fair use" is in een aantal landen, waaronder de VS, een wettelijke uitzondering op het auteursrecht. Het gaat verder dan ons citaatrecht en de mate waarin de inhoud van andermans werk overgenomen mag worden hangt af van wat redelijk (“fair”) is. Dit laatste criterium is interessant in ons digitale tijdperk: redelijkheid is niet te vangen in  wiskundige termen en dus hebben computers er moeite mee. Wanneer standaard 10% van een werk vrij gebruikt zou mogen worden, is dit uit te leggen aan het filter. Maar dat is niet hoe het werkt. Er is een menselijk oordeel nodig om te bepalen of iets eerlijk is. Sterker nog, het vaststellen van een inbreuk op auteursrechten is zelfs voor een mens lastig te beoordelen. In het geval van SoundCloud leidt dit ertoe dat het filter te snel aanslaat en in veel gevallen legale bestanden blokkeert.

Deze situatie is spijtig voor zowel SoundCloud als de DJ cultuur die eromheen is ontstaan. De fans van filtering zullen de DJ-cultuur snel afdoen als een marginale groep die graag kopieert. De realiteit is dat muziekmixage een eigen kunstvorm is, waarmee het hedendaagse auteursrecht nog niet uit de voeten kan. De positie van zowel de platenmaatschappijen als van SoundCloud is te begrijpen. Diensten zoals SoundCloud kunnen weinig meer doen dan schipperen tussen het sussen van de machtige entertainment-industrie enerzijds en anderzijds het tevredenstellen van hun klanten, de DJs. Tussendoor moet het bedrijf ook nog goed oppassen of ze daarbij zelf wel aan alle juridische eisen voldoen. De toekomst zal uitwijzen welke van deze belangen zal zegevieren.

Bron: Deutsche Welle Radio, TechDirt, SoundCloud