Eurocommissaris Kroes presenteert visie op 'verweesde werken'

De vice-voorzitter van de Europese Commissie -en commissaris voor de Digitale Agenda- Neelie Kroes schetste de afgelopen week op de IFFRO conferentie voor intellectuele eigendom in Brussel haar visie op een online archief voor Europa. Ze streeft ernaar het aantal creatieve werken van historische waarde dat op het internet te zien is enorm uit te breiden. "Europa kan veel meer bieden dan wat nu online te zien is, door ons rijke culturele erfgoed te digitaliseren en op internet beschikbaar te stellen,” zei Kroes.

Hoewel het een geweldig idee om historische werken online te zetten en zo toegankelijk te maken voor iedere burger, maakt een belangrijke auteursrechtelijke kwestie de realisatie van deze ambitie heel moeilijk.

Veel creatieve werken kunnen niet worden opgenomen in de online collecties omdat het zogenaamde "verweesde werken zijn." Een kunstwerk kan “wees” worden als het onmogelijk is om vast te stellen wie in het bezit van de auteursrechten is. De auteursrechtelijke status van veel oude boeken en foto’s is onduidelijk en kan moeilijk worden getraceerd. Soms zijn de rechthebbenden zich zelf ook niet bewust van hun auteursrechten.

Echter, het algemene beginsel van het auteursrecht is dat de rechthebbende toestemming moet geven voor de openbaarmaking en/of distributie van het werk. Dit betekent dat een verweesd werk in de praktijk wel gebruikt kan worden maar dat dit problemen kan opleveren wanneer de juridische eigenaar erachter komt. Indien een dergelijk verweesd werk van historische waarde op het internet gezet is, bestaat de kans dat een ver familielid van de lang overleden schrijver ineens toch opstaat en beweert de rechten op het werk te hebben.

De daarmee samenhangende kans op ingewikkelde rechtszaken weerhoudt velen ervan om iets met verweesde werken te beginnen en daarom blijven vele waardevolle documenten verstoffen in de oude doos. Om dit tegen te gaan heeft Neelie Kroes een door de Commissie gesteund project met de naam "Arrow" gelanceerd. Arrow moet Europa's officiële portal voor het raadplegen van essentiële informatierechten worden. "In mijn visie moet een zoekactie in Arrow alles zijn wat je nodig hebt om de auteursrechtelijke status van een cultureel werk in Europa te bepalen;" aldus Kroes. "Arrow moet de plaats worden voor het bepalen of een werk verweesd is of niet en of het nog uitgegeven wordt. Dit moet gemakkelijk, snel en met volledige rechtszekerheid.”

Source:  European Union Newsroom, SPEECH/11/163