Portugese overheid gebruikt ‘honeypot’ om piraterij te bestrijden

Auteur: Peter van der Veen - 04-03-2011

Auteursrechthouders gaan vaak tot het gaatje om namaak en diefstal te bestrijden. Soms vinden ze daarbij overheden aan hun zijde. Deze week bleek dat de Portugese regering wel héél enthousiast bezig is om de strijd tegen piraten te faciliteren. In Portugal heeft  de samenwerking tussen een overheidsinstelling en de lokale muziekindustrie geresulteerd in een protocol dat honeypots mogelijk maakt, met als doel het afschrikken van mensen die illegaal muziek downloaden.

Een 'honeypot' is een lokmethode om mensen die zich bezighouden met illegale activiteiten te betrappen. Letterlijk: je zet wat honing neer op een mooi plekje en wacht totdat de bijen er op af komen. Er gaan al jaren geruchten dat de honingpot-methode wordt gebruikt om verdachte internetters, die op zoek zijn naar sites met veel illegaal aanbod, te lokken naar een speciaal daarvoor opgezette pagina om hen te verleiden tot het downloaden van auteursrechtelijk beschermde bestanden. Maar, het bewijs van het bestaan van actieve ‘honeypots’ is zelden geleverd.

Hoewel dit een aantrekkelijke en vaak succesvolle strategie is, zijn honeypots zeer omstreden wanneer zij worden gebruikt door overheidsinstanties, bijvoorbeeld om een strafrechtelijk onderzoek te ondersteunen. Zodra de staat mensen gaat verleiden tot het plegen van strafbare feiten, komen we aan de grenzen van wat we van onze overheid mogen accepteren.

In Portugal is het bestaan van een door de overheid gefaciliteerde “file sharing honeypot” nu bevestigd. De Portugese Piratenpartij achterhaalde een overeenkomst tussen de Portugese brancheorganisatie voor de muziekindustie AFP en de Inspectiedienst van het Ministerie van Cultuur, IGAC. De overeenkomst bevat onder andere een honeypot regeling waarmee de muziek-industrie aan de IGAC het recht geeft om tracks up te loaden naar file-sharing netwerken. Deze 'vallen' worden vervolgens gebruikt om de IP-adressen van de Portugese file-sharers te verzamelen.

De file-sharers die betrapt worden door deze regeling kunnen bericht verwachten van hun internet-provider, die uiteindelijk kan leiden tot afsluiten van hun abonnement op grond van schending van de algemene voorwaarden van de dienstverlening. In de overeenkomst is afgesproken dat IGAC screenshots zal gebruiken om te bewijzen dat mensen illegaal materiaal delen. "Een nogal simplistisch en eenvoudig te misbruiken methode van het verzamelen van bewijs", aldus De Piratenpartij. Om dat te demonstreren bieden de piraten een eenvoudige PHP script dat binnen een paar seconden vervalst bewijs kan genereren.

IGAC en AFP sluiten hun overeenkomst af met het uitgangspunt dat het voornaamste doel van de samenwerking niet strafrechtelijk onderzoek is, maar het beïnvloeden van de publieke opinie via de media. Mede daarom willen zij zo transparant mogelijk communiceren over de resultaten en de handhavingsacties in het kader van dit traject. Volgens de Piratenpartij is het optreden van IGAC ondemocratisch en mogelijk illegaal.

De kritiek op dit plan is begrijpelijk. Echter, het feit dat IGAC geen geavanceerde manieren gebruikt om bewijsmateriaal te verzamelen en dat zij expliciet vermelden dat het slechts gaat om het genereren van mediaaandacht, laat zien dat ze beseffen dat ze zich op glad ijs begeven. Wanneer er binnenkort meer informatie over deze lok-praktijken bekend wordt, is het interessant om te zien hoe de Portugese inspectiedienst de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit heeft afgewogen. Het opzij zetten van strafrechtelijke en humanitaire basisbeginselen in het belang van een kleine groep platenmaatschappijen is niet de meest chique manier om met piraterij om te gaan.