Blogdialoog 7: Een stimulerende interactie tussen makers en maatschappij

ICT jurist Arnoud Engelfriet en Future of Copyright gaan de komende tijd in dialoog over de toekomst van het auteursrecht. Elke zaterdag vind je hier of op Engelfriets blog een nieuwe post in de serie. We reageren op elkaars stellingen en hopen met een inhoudelijke discussie verder te komen in complexe auteursrechtelijke vraagstukken.

Een stimulerende interactie tussen makers en maatschappij

Hoe kunnen we een goede afweging maken tussen de rechten van makers en de rechten van consumenten? De afgelopen zes weken (de tijd vliegt, vinden jullie ook niet?) hebben we daar allebei onze stellingen ingenomen.

Het resultaat in een notendop: wij hebben vertrouwen in de efficiëntie van de markt als ontwikkelingsplaats voor goede oplossingen; Arnoud kijkt liever naar de publieke sector om een systeem voor digitale distributie van content en eerlijke vergoedingen te ontwikkelen.

Vanuit welk uitgangspunt er ook aan nieuwe modellen gewerkt wordt, het auteursrecht neemt er een centrale plaats in. Natuurlijk heeft Arnoud gelijk dat auteursrecht geen absoluut recht is. Makers creëren in de context van een samenleving. Uit de interactie tussen de makers, consumenten en iedereen daartussen ontstaan de voorwaarden voor zowel het maken als het consumeren van content. Het auteursrecht is bedoeld om die interactie te structureren op een manier die makers ertoe uitdaagt om nieuw werk te maken. Zo wordt de samenleving voorzien van nieuwe culturele werken.

Arnoud heeft in zijn betoog zijn buik vol van de rechthebbenden die onder het mom van “het is van mij!” hun plicht om ons tijdig en op toegankelijke manier van content te voorzien niet nakomen. Dat is immers de impliciete afspraak in het auteursrecht: makers krijgen een tijdelijk monopolie. In ruil daarvoor doen ze hun best om in onze behoeften te voorzien. Maar het geduld is op. Rechthebbenden hebben hun kans nu wel hebben gehad en zich niet aan hun kant van de afspraak hebben gehouden.

Maar, Arnoud, voordat je een Leninesk ringbaardje laat staan en het Winterpaleis van de content-tsaars gaat bestormen en we onder jouw bezielende leiding overgaan tot contentcommunisme, willen we op zoek naar common ground en nadenken over oplossingen waar niet de hele markt voor omgegooid hoeft te worden.

Een interessante trend die betekenisvol is voor de toekomst van media op het internet is de verschuiving van web naar app. Onlangs verscheen daar in Wired een artikel over: we maken steeds meer gebruik van gesloten vormen van internet via applicaties dan via het open web. Dat betekent dat we ons meer en meer begeven in de walled gardens van grote providers. Apple is daarvan uiteraard het schoolvoorbeeld. Andere voorbeelden zijn Xbox Live en het Playstation netwerk. Door ons in die walled gardens te begeven, verliezen we een deel van de vrijheid en controle die het web biedt aan gebruikers. Aan de andere kant vormen ze de vertrouwde omgeving waar rechthebbenden zich wél veilig genoeg voelen om te experimenteren met digitale distributie. De Amerikaanse giganten zoals Apple en Amazon die achter deze walled gardens zitten beseffen nog maar mondjesmaat dat er zoiets bestaat als “de rest van de wereld” waar ook mensen wonen die content willen, maar die omslag zit in de pijplijn. Microsoft brengt via de Xbox on demand films aan de man (al zijn het er nog niet veel) en Sony ontsluit via de Playstation filmhuisfilms via de dienst Mubi, die overigens ook via de PC toegankelijk is.

Maar onze persoonlijke favoriet van (van eigen bodem nog wel) is het werken aan een portaal om alle Nederlandse films en televisieseries via internet te ontsluiten via een pay-per-view model. De details moeten nog bekend worden, maar recente films gaan waarschijnlijk rond de vijf euro kosten om te zien, terwijl oudere films al voor een euro gezien kunnen worden. Het mooie van dit initiatief is dat hier producenten en maatschappelijke organisaties in samenwerken. De Vereniging van Speelfilmproducenten en het Instituut voor Beeld en Geluid gaan hand in hand om de ruim 1200 Nederlandse films en honderden series digitaal te ontsluiten. Verwachte lancering: rond kerst dit jaar.