Blogdialoog 5: Het kan, dus het moet (niet)

ICT jurist Arnoud Engelfriet en Future of Copyright gaan de komende tijd in dialoog over de toekomst van het auteursrecht. Elke zaterdag vind je hier of op Engelfriets blog een nieuwe post in de serie. We reageren op elkaars stellingen en hopen met een inhoudelijke discussie verder te komen in complexe auteursrechtelijke vraagstukken.

De contentindustrie bestaat uit machtsmisbruikende dinosaurussen, die met lede ogen toezien hoe het innoverende volk succesvol aan hun grip ontkomt. Het vermaledijde auteursrecht geeft ze een wettelijk middel om de markt voor content te verstoren en de massa naar hun pijpen te laten dansen. Die macht moet worden ingeperkt, zo vat ik Arnoud’s laatste reactie in onze gezamenlijke en goed op gang komende blogdialoog kort samen. Niet geheel tot veler verrassing deelt Future of Copyright die visie niet.

Laten we nogmaals voorop stellen dat we het met zijn alleen eens lijken zijn over het feit dat de contentindustrie sneller met eigen, legale, onlin, digitale distibutieplatforms had moeten komen. De contentindustrie,  die zich door de ongrijpbare filesharingtechniek overvallen - en wellicht aangevallen – voelde, lijkt zich echter te hebben herpakt. In de VS bestaat inmiddels een rijk aanbod aan legale contentdistributieplatforms.

In Europa merken wij daar helaas nog niet zo heel veel van. Investeren in het bedienen van tientallen mini-marktjes met ieder hun eigen eigenaardigheden, terwijl het downloaden uit illegale bron vaak niet verboden is, is simpelweg geen verstandige investering. De komst van een Europees auteursrecht zou in dat proces een wereld van verschil maken, zo verondersteld ook onze Eurocommissaris Kroes in de Digitale Agenda. Desondanks doen zich de legale platforms momenteel toch langzaam aan hun intrede op de Europese markt. Zo anti-innovatief in de contentindustrie dus kennelijk ook weer niet. Het duurde inderdaad wel wat lang...

Dat consumenten bij gebrek aan legale alternatieven het recht in eigen handen hebben genomen door op grote schaal gebruik te maken van het wijd voorhanden aanbod aan gratis, eenvoudig, anoniem en quasi-legaal uit illegaal bron te downloaden materiaal, is vanuit de portemonnee en gemaksoogpunt te begrijpen. Dat het zo is gegaan en dat die mensen het nu vervelend vinden dat een downloadverbod dit zou gaan verbieden is ook wel te begrijpen. Maar, als het kan en het te begrijpen is, betekent niet dat het ook mag en zeker niet dat het zo zou moeten zijn. Vanuit economisch en juridisch oogpunt is de legaliteit van filesharing naar onze mening dan ook niet te verdedigen.

Het auteursrecht is geen wettelijk middel om de markt te verstoren, maar juist een middel dat daar prima in past en ook de liefhebbers van creatieve content dient. Het geeft een auteur (wiens werk wij kennelijk waarderen) het recht te beslissen wat hij met zijn werk doet, of hij er een vergoeding voor wenst en ook hoe hij het wil verspreiden, ook in de digitale omgeving. Gratis je werk verspreiden via Rapidshare, in de hoop dat je er op een andere manier geld aan kan verdienen? Prima, dat is de keuze van de artiest! Wil je graag een grote film maken met coole nieuwe technieken (die 360 graden shots uit de Matrix vonden wij best innovatief) en die via een grote marketingcampagne onder de aandacht van het wereldpubliek brengen? Dan zal de artiest er voor kiezen om samen met anderen flink in de totstandkoming en marketing van het werk te investeren. En die investering moet wel kunnen worden terugverdiend. Om dat werk te kunnen zien of horen zal dus waarschijnlijk een vergoeding worden gevraagd. Ook dat is een keus. Welke weg de artiest ook bewandelt, het auteursrecht geeft hem zeggenschap over de verspreiding van zijn eigen creaties of co-creaties.

Daar is niets marktverstorends aan. Baal je als consument ervan dat je voor de content van artiesten moet betalen en vindt je dat artiesten ‘met de tijd mee moeten gaan’ en hun geld op een andere manier moeten verdienen? Ook goed, maar wees dan wel zo recht door zee om dan ook alleen voor artiesten te kiezen die hun content gratis of tegen donaties aanbieden. Er zijn steeds meer artiesten die daar de voorkeur aan geven. Voor sommige muzikanten die aan optredens kunnen verdienen werkt het zogenaamde ‘goodwillmodel’ goed (LadyGaga, Radiohead). Voor andere muzikanten is dat nog niet zo zeker. Zeker andere contentsoorten die geen optredens geven, is gratis verspreiden en op andere manieren geld verdienen dan met hun core-product een stuk lastiger. Dat is bijvoorbeeld het geval bij films, televisieseries, e-books, games en comics.

Het voorbeeld van de analoge en digitale camera gaat overigens niet op. Fileharing brengt geen nieuw product, maar een nieuwe methode om een bestaand en succesvol product - content - te distribueren. Dat product is nota bene van een ander en de verspreiding daarvan, zonder de toestemming van de ander, dat is pas een illegaal middel om de markt te verstoren.

Last but not least zijn wij het niet eens met stelling dat als er legale alternatieven voorhanden zijn, downloaden uit illegale bron alleen nog maar een marginaal verschijnsel zal zijn. Het gratis kunnen verkrijgen van content waar eigenlijk voor betaald moet worden is inmiddels algemeen geaccepteerd. Iedereen doet het, zelfs de mensen die normaal gesproken stoppen voor het rode licht. Het heeft zo lang gewoon gekund, dat downloaden ontrecht door sommigen als maatschappelijke verworvenheid wordt gezien.

Daarom verdedigen wij de stelling dat voor een competitieve en bloeiende creatieve industrie waar de consument mee gediend is, een serie van gezamenlijke veranderingen nodig zijn. Dit zijn - in alfabetische volgorde - een downloadverbod, een Europees auteursrecht en state-of-the-art legale online contentdistributie-platforms.

In onze volgende post zullen we gaan denken over marktinnovaties en met een aantal creatieve alternatieven proberen te komen. Misschien dat Arnoud hier ook suggesties over heeft?