Een gefaseerde vorm van auteursrecht

Dr. Jason Rutter is socioloog met een fascinatie voor het auteursrechtendebat. Hij werkt nu aan een tweejarig project onder de naam STEVO, de Socio-Technische Evolutie van intellectueel eigendom online, dat zich richt op de gebruikerskant van file-sharing. Dr. Rutter verkent hoe het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal gebeurt en hoe het een plek heeft gevonden in het de dagelijkse routine van veel mensen en het zich heeft ontwikkeld tot een, in hun ogen, normale en geaccepteerde gang van zaken. We praten met hem over file-sharing, de groeiende kloof tussen consumenten en producenten van content en de toekomst van het auteursrecht.

De ervaring van de gebruiker

Mensen zien digitale goederen heel anders dan fysieke goederen. De gedachte dat het maken van een kopie geen direct verlies oplevert heeft zich diep vastgezet in onze cultuur. Datzelfde geldt voor de notie dat toegang tot digitale goederen goedkoper zou moeten zijn dan eigendom over een fysiek exemplaar.

In mijn ervaring zijn deze mensen niet de grootste nachtmerrie van de entertainmentindustrie. Zolang consumenten deze principes gehonoreerd zien en gemakkelijk toegang hebben tot goederen zijn ze best bereid om meer consument te worden en minder piraat.

In mijn onderzoek kom ik vaak tegen dat mensen bereid zijn te betalen als ze de waarde zien. Maar als de propositie ze niet aanstaat, vallen ze terug op piraterij met argumenten als: “iedereen doet het”, “het doet geen schade” of “ze hebben het aan zichzelf te danken” om hun gedrag goed te praten.

Aangaande de donkerdere kant van file-sharing zie ik dat er een aantal consumenten is dat geen gebruik wil maken van namaakgoederen vanwege de waarschijnlijkheid dat de georganiseerde misdaad er bij betrokken is geweest. Voor file-sharing geldt hetzelfde. Er is een groep die zich daar niet mee bezig houdt vanwege de duistere kant aan de aanbodszijde.

Wat ik ook steeds weer zie is dat piraterij geen tegencultuur is; deze mensen zijn geen revolutionairen. File-sharing is mainstream en diep ingebed. Als die situatie bijgesteld moet worden, raad ik rechthebbenden aan om dit te erkennen en vandaar uit verder te werken.

De context van de markt

Het functioneren van de markt voor content is moeilijk te begrijpen. Het is niet zo eenduidig als Big Content doet voorkomen: er is mij weinig bewijs bekend dat de entertainmentindustrie verliezen leidt die direct aan file-sharing geweten kunnen worden. De omzet daalt, dat is waar, maar daar zijn meer redenen voor dan alleen piraterij. Uitgaven van huishoudens aan entertainment zijn gedaald, maar herinner je dat we nog steeds in een periode van diepe economische malaise zitten.

Bovendien is er een groeiend aantal onderzoeken dat laat zien dat file-sharers inderdaad meer aan entertainment uitgeven dan niet-file-sharers. Zelfs als je statistisch rekening houdt met de variabele enthousiasme zijn file-sharers nog steeds grotere consumenten, blijkt uit een recente studie. Natuurlijk moeten we correlatie niet verwarren met oorzaak, maar het is een interessante uitkomst.

Het probleem in het claimen van het economisch gelijk geldt ook voor de andere kant van de discussie. Ik heb van de piratenpartijen nog geen goede economische case gezien die aantoont dat hun filosofie van delen werkt. Open source producten zijn mooi voor de nichemarkt die ze bedienen, maar het zijn vooral nerdproducten gericht op nerds. Linux, bijvoorbeeld, is echt een onvriendelijk programma.

De tekortkoming van het auteursrecht en manieren om dat te repareren

Vanuit het perspectief van een socioloog zijn wetten sociale constructen die als doel hebben om de manier waarop groepen mensen met elkaar omgaan te structureren. Vaak hebben wetten als bottom line om schade te beperken en eerlijkheid te bevorderen. Consumenten voelen zich steeds verder verwijderd van het auteursrecht omdat ze het idee hebben dat het meer in het voordeel van rechthebbenden werkt dan in hun voordeel.

Nu ons gedrag zich op een heeft veranderd als gevolg van technische mogelijkheden, gaat het auteursrecht steeds meer over het reguleren van menselijk gedrag. Gedrag is echter bijna niet te veranderen met alleen een wet. Gedrag is het resultaat van een complexe onderhandeling van heel veel factoren zoals gewoontes, instincten, normen en waarden van de groep waar we bij horen, hiërarchieën, financiële en materiële mogelijkheden, regels etc.

Wat me verder zorgen baart is dat het auteursrecht zich steeds verder in het burgerlijke vrijhedendebat mengt. De internationale tendens om de internetverbinding van file-sharers af te sluiten komt op mij over als een brug te ver.

Bovendien is het auteursrecht gewoon te inflexibel. Het is ontwikkeld als een one-size-fits-all oplossing. Maar met alle verschillende vormen van content en manieren om die te gebruiken, werkt dat gewoon niet.

Ik zeg niet dat we het auteursrecht vaarwel moeten zeggen, maar het behoeft wel aanpassingen. Wat mij betreft moet je, wanneer je kijkt naar het hervormen van het auteursrecht, of eigenlijk elke wet, een antwoord geven op drie vragen:

1.    Wie beschermt de wet?

2.    Wie beloont de wet?

3.    Wie verliest er door de wet?

Momenteel is het auteursrecht vooral gericht op de rechthebbende. Het is de rechthebbende die beschermd en beloond wordt. Veel consumenten hebben het idee dat in de huidige situatie zij degenen zijn die de boot missen. Ze zien gewoon niet hoe het auteursrecht hen voordelen biedt.

In die zin denk ik dat het auteursrecht flexibeler moet worden. Als culturele goederen belangrijk voor ons zijn, moeten we bestuderen waarom ze belangrijk zijn en flexible rechten ontwikkelen die passen bij de verschillende contexten en soorten content, bijvoorbeeld voor academisch gebruik, voor uitvoeringen etc.

Afsluitende woorden

Vanuit mijn perspectief denk ik dat het belangrijk is dat de entertainmentindustrieën erkennen dat file-sharing een mainstream gebruik is. Voor veel mensen is file-sharing een geaccepteerde manier va consumptie. Het zoeken naar een oplossing zou daar moeten beginnen. Het marginaliseren van file-sharers brengt de oplossing niet dichterbij. Integendeel, dat verergert de zaak alleen maar. Rechthebbenden hoeven niet van file-shares te houden, maar om het gat te dichten zouden ze op z’n minst een kop koffie met ze moeten drinken.