Blogdialoog 3: Een goede markt voor digitale downloads

ICT jurist Arnoud Engelfriet en Future of Copyright gaan de komende tijd in dialoog over de toekomst van het auteursrecht. Elke zaterdag vind je hier of op Engelfriets blog een nieuwe post in de serie. We reageren op elkaars stellingen en hopen met een inhoudelijke discussie verder te komen in complexe auteursrechtelijke vraagstukken.

Ha, dat gaat goed. We hebben allebei één post geplaatst en de stellingen zijn ingenomen. De maker versus de massa. Het leuke van deze discussie is dat we eigenlijk hetzelfde willen. Commenters (dank voor jullie waardevolle bijdragen), Arnoud en wij willen allemaal een online omgeving met een goed, ruim en makkelijk toegankelijk aanbod aan mooie films, games, e-boeken, journalistiek, muziek en ga zo maar door. En daar willen we best voor betalen.

Het grote verschil zit in ieders geduld en de route die we kiezen naar het eindstation.

Arnoud doet een paar voorstellen voor mogelijke modellen, waaronder ‘all you can eat’ mediabuffets, in de vorm van een heffing of een vooraf vastgestelde prijs. Met de signalering dat de entertainmentindustrie niet voldoet aan de behoeftes van een aanzienlijk deel van haar (potentiële) klanten zijn we het helemaal eens. Waar we anders over denken is de manier waarop we de condities scheppen voor een ruim aanbod aan content.

Volgens mij gaat de onvrede in Arnouds stuk en de comments eronder niet zozeer over het auteursrecht, maar over de krampachtige houding van een aantal grote rechthebbenden. De reden dat er zo’n luide roep is om hervorming van het auteursrecht heeft dan vooral te maken met het breken van de marktmacht van rechthebbenden en ze te dwingen tot vernieuwende distributiemodellen.

Wij denken dat een downloadheffing of een ander door de overheid opgelegd model een aantal vervelende nadelen heeft die een goede oplossing eerder verder weg brengen dan dichterbij.

Om te beginnen is de kans groot dat een oplossing als een internetheffing het ontstaan van nieuwe businessmodellen in de weg zit. Als niet de markt, maar de overheid bepaalt wat de waarde is van content, dan sluit je de mogelijkheden voor variatie door nieuwe dienstverleners uit. Juist door auteurs, artiesten en rechthebbenden zeggenschap te geven, ontstaat ruimte voor variatie in prijzen, diensten en manieren van distributie. Wanneer we van tevoren helderheid willen over het hoe en wat van digitale distributie, behoren aanbiedingen tot het verleden, net als premiumversies, of limited editions. Wij vinden ook dat rechthebbenden nu te weinig doen met die ruimte, maar denken dat het middel erger is dan de kwaal.

Daarnaast is de eerlijke verdeling van de inkomsten uit zo’n one size fits all oplossing bepaald niet gemakkelijk. Arnoud is erg positief over de mogelijkheden van de stichtingen dien in Nederland vergoedingen innen voor artiesten, ondanks het matige track record van deze organisaties. Wanneer deze de prijsstelling gaat bepalen en alle inkomsten eerlijk moet verdelen, moet ook het downloadverkeer heel nauwkeurig in de gaten worden gehouden. Dat kan, maar vergt zorgvuldige coördinatie en maakt het heel verleidelijk om technieken als deep packet inspection te gaan gebruiken om te zorgen dat alle downloads via alle portalen wel in kaart worden gebracht.

Wij denken dat de beste weg naar een ruim aanbod aan digitale content niet ligt in het afzwakken van intellectuele eigendomsrechten, maar dat die beter gezocht kan worden in het verbeteren van de markt.

Er is namelijk een goed voorbeeld van een land dat aan de ene kant de rechten van makers en investeerders hoog houdt en waar tegelijkertijd een bloeiend aanbod aan digitale content is. Dat land is de VS. De meeste diensten waar we hier van dromen, on-demand film- en tvsites met een collectie waar je u tegen zegt, uitgebreide muziekdiensten of gamen in de cloud: in de VS heet het Netflix, Hulu, Vimeo, Apple TV, Rhapsody, Kazaa, Amazon mp3, Direct2drive, OnLive, Steam etc. Het kan dus wel, als de markt groot en duidelijk is. Ook is er ruimte genoeg voor innovatie: in het lijstje hierboven vindt je een gezonde mix van nieuwkomers en oude rotten.

Een groot nadeel van Nederland is het formaat van de markt. Blijkbaar zijn 16 miljoen consumenten niet genoeg om haast te maken met digitale distributie. De belangrijkste stap die nu gezet wordt, komt uit Brussel. Het harmoniseren van de Europese online markt is niet voor niets één van de speerpunten van het beleid van Eurocommissaris Kroes. Door te zorgen dat licenties en rechten in heel de EU op dezelfde manier geregeld zijn, wordt het voor aanbieders van content opeens heel aantrekkelijk om diensten te gaan leveren in deze markt. Met meer dan 500 miljoen potentiële klanten die allemaal min of meer op dezelfde manier bediend kunnen worden, ontstaat opeens een markt die bijna twee keer zo groot is als de VS.

Bij het vervolmaken van die markt hoort ook het duidelijk afbakenen wat mag en wat niet. En daar is een downloadverbod een belangrijk onderdeel van. We denken ook dat piraterij zal afnemen wanneer er meer legale alternatieven zijn, maar delen Arnouds vertrouwen in de goedheid van de mens minder. Zolang het zo gemakkelijk en toegestaan blijft om de nieuwste uit Hollywood gratis van een site te halen of te streamen, is het de meest rationele keus voor een consument om het gratis alternatief te kiezen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat door ons ‘liberale’ downloadbeleid we niet hoog op het prioriteitenlijstje van Hollywood staan daar waar het gaat om de invoering van nieuwe diensten.

Als we graag toegang willen tot goede content, werken file-sharing, downloadheffingen etc. naar ons idee averechts. Daarmee vervreemden we ons van de makers en distributeurs. We hoeven niet van ze te houden, maar we kunnen op z’n minst een kopje koffie met ze drinken.