Deze post markeert de start van iets nieuws: een ‘blogalogue’. Futureofcopyright in dialoog met Arnoud Engelfriet over de toekomst van het auteursrecht. Elke zaterdag vind je hier of op Ius mentis, Engelfriets blog, een nieuwe post in de serie. De ene week bij ons, de andere week bij Ius mentis. We reageren op elkaars stellingen en hopen met een inhoudelijke discussie verder te komen in complexe auteursrechtelijke vraagstukken.

Wij nemen vandaag de aftrap, het antwoord lees je volgende week op Ius mentis.

De maker beslist

Dat is volgens ons het uitgangspunt van het auteursrecht. Wie bloed, zweet, tranen of venture capital investeert in de totstandkoming en ontwikkeling van een creatief werk, moet zelf kunnen beslissen wat er met zijn creatie gebeurt. Dat is precies wat het eerste artikel van de Auteurswet zegt: 

‘Het [auteursrecht is het] uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken of te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld.’

Als je jouw werk wilt delen, deel je. Als je het achter een paywall wilt stoppen, stop je het achter een paywall. Als je jouw werk gratis wil verspreiden, omdat je op er een andere manier geld mee verdient, is dat je goed recht. Het is aan de maker of aan degene die het auteursrecht heeft verkregen om te beslissen hoe dat werk in de markt wordt gezet en welke prijs men moet betalen om dat werk te kunnen gebruiken of er een kopie van te kunnen bezitten. Dat is het zelfbeschikkingsrecht dat artikel 1 van de Auteurswet aan makers van creatieve content geeft.

De afgelopen 15 jaar heeft de techniek zich echter zo snel ontwikkeld, dat de prijs en moeite voor het kopiëren en verspreiden van digitale werken is gezakt naar ongeveer nul. Door de mogelijkheden die het internet biedt om snel en gemakkelijk informatie te verzenden en ontvangen, heeft het uitwisselen van creatieve content, zonder toestemming van de maker een grote vlucht genomen. Deze stroom aan gegevens valt niet te controleren zonder inbreuk te maken op de privacy van internetgebruikers. Kunstenaars, ontwerpers, makers en rechthebbenden zien hun auteursrecht door de vingers glippen.  

Een veelgehoorde argument is ‘dat het auteursrecht achterhaald is’. Dat het recht links en rechts illegaal is te omzeilen, maakt het niet direct niet meer van deze tijd. In feite is het juist meer van deze tijd, alleen heeft het recht tijd nodig om mee te groeien met nieuwe technologische ontwikkelingen. Immers, wanneer muziek, films en games op internet gratis voorhanden zijn, wordt het erg moeilijk om nog inkomen te verdienen met de productie van creatieve werken. Onze grote angst is dat veel artiesten en investeerders er de brui aan zullen geven en dat zo het aanbod verschraalt. En dat is net wat het auteursrecht wil voorkomen!

Over de erkenning van auteurschap is bijna iedereen het eens. Als je kijkt naar hoe mensen met Creative Commons-licenties omgaan, zie je dat bijna alle mensen die een CC licentie kiezen voor hun werk, in ieder geval willen dat ze genoemd worden als maker. CC-licenties zijn populair omdat ze je als maker in staat stellen om de toekomst van je werk in en bepaalde richting te sturen. Wat we verder proeven is een bijna alom gedeelde erkenning dat wie tijd en moeite in de productie van een werk stopt, daarvoor mag worden beloond. Het is alleen de vraag op welke manier. 

Het is waar dat artiesten in het huidige systeem ook regelmatig achter het net vissen en dat het vooral de grote bedrijven zijn die er met de winsten vandoor gaan. Klopt. De grote platenmaatschappijen en filmproducenten zijn geen lieverdjes. Het heet ook niet voor niets de entertainmentindustrie. Het is ook waar dat deze bedrijven niet altijd even enthousiast met nieuwe technologieën aan de gang zijn gegaan om hun consumenten beter te bedienen. Maar als mensen zich daaraan storen, kunnen ze ook afzien van de koop van hun producten in plaats van ze gratis te downloaden. En artiesten die niet in dit systeem wensen te werken, kunnen ook hun eigen pad kiezen. Dat laatste gebeurt – mede dankzij het internet – overigens al met succes. Dit versterkt de onderhandelingspositie van artiesten tegenover de entertainmentindustrie.  

Uiteindelijk zijn nieuwe businessmodellen het antwoord. Het on-demand tijdperk van entertainment kan ons niet snel genoeg beginnen. We denken alleen wel dat illegale file-sharing een grote belemmering vormt voor het ontstaan daarvan. Zolang veel content gratis en gemakkelijk te downloaden is en auteursrechten online nauwelijks te handhaven zijn, blijft het een rationele keuze om het nieuwe businessmodel nog even links te laten liggen en Mad Men van een torrentsite te halen. Nu groeit er een hele generatie op die het normaal vindt dat je voor content nooit hoeft te betalen. Er is een maatschappelijk signaal nodig dat file-sharing niet oké is. Een downloadverbod kan dat signaal zijn. Pas in die context is er ook een goede kans dat nieuwe businessmodellen slagen.