Hoe het auteursrecht bijdraagt aan vrijheid op internet
De laatste editie van het eJournal USA (een gratis toegankelijk eJournal van de Amerikaanse overheid) heeft als thema ‘Defining Internet Freedom’. Het bevat een keur aan juridisch-inhoudelijke wetenschappelijke artikelen op het raakvlak van vrijheid op internet en auteursrecht. In een van de inleidende artikelen 'Promoting Internet Freedom Through the Copyright System' beschrijft Peter K. Yu van de Drake University hoe het auteursrechtsysteem vrijheid op internet juist kan versterken en wat daarvoor nodig is.
Volgens Yu moeten beleidsmakers die zowel vrijheid als creativiteit willen stimuleren, zorgen voor een auteursrecht systeem dat intellectuele eigendomsrechten en internetvrijheid bevorderd en beschermd. Daarbij zal de invulling die aan beide complementaire, maar ook vaak conflicterende rechten geven wordt op nationaal niveau variëren al naar gelang de historische, politieke, sociale, culturele en religieuze situatie.
Voordelen van het auteursrecht
Yu benadrukt dat het auteursrecht zoals dat in veel landen bestaat, juist een vrijheidsrecht is; het geeft creatieve geesten zelfbeschikking over hun creaties en draagt bij aan een onafhankelijke creatieve sector. Voordat het auteursrecht zijn intrede deed waren kunstenaars afhankelijk van staatssteun of rijke mecenassen en stonden vaak onder druk om aan hun wensen, smaak en ideeën over kunst te voldoen. Artiesten die hun patronen durfden te beledigen door vernieuwde technieken of ideeën toe te passen namen dikwijls aanzienlijke risico’s en waagden soms hun leven voor de kunsten.
Het auteursrecht geeft artiesten volgens Yu dus juist een zelfbeschikkingsrecht om naar eigen inzicht, interesse, smaak en talent nieuwe (kunst)werken te creëren en om zelf te bepalen volgens welk verdienmodel hier inkomsten uit moeten worden genereerd, zonder druk van overheid of rijke mecenassen.
Op het internet vervult het auteursrecht dezelfde functie, meent Yu. Het geeft de makers van creatieve werken de vrijheid om te creëren en om te bepalen of en hoe ze aan hun werk willen verdienen. Soms zullen ze besluiten hun werken vrij te geven, zonder een vergoeding te vragen en in andere gevallen zal er moeten worden betaald. Dit zelfbeschikkingsrecht geeft de artiest zowel op papier en doek als op internet, vrijheid om onafhankelijk te kunnen creëren.
Behoefte aan een juiste balans
De bescherming van auteursrechten kan zowel een positieve als een negatieve werking op internetvrijheid hebben, betoogt Yu. Om vrijheid op het internet te bewaken moeten beleidsmakers daarom speciale aandacht besteden aan de beperkingen en uitzonderingen binnen het auteursrechtsysteem. Dit kan bijvoorbeeld door het introduceren van een fair use-, parodie- of onderwijs-exceptie of door het stellen van beperkingen aan het bewerkingsrecht. Ook het beperken van strafbare handelingen tot grootschalige piraterij, in tegenstelling tot inbreuk door gewone internetgebruikers, is een mogelijkheid binnen het auteursrecht. Een juiste balans van auteursrecht en internetvrijheid zal volgens Yu op een constructieve wijze burgers helpen op het maximale rendement uit het internet te halen.