Belgische kranten stellen (te) strenge eisen aan hergebruik van krantenartikelen

Vlaamse uitgevers zijn van plan de auteursrechten op online krantenartikelen strenger te handhaven. Dit blijkt uit een paginagrote advertentiecampagne (PDF) in enkele Vlaamse kranten.

De kranten hielden er voor het hergebruiken van krantenartikelen al (naar eigen zeggen) vrij strenge regels op na. Schijnbaar zijn deze niet voldoende ‘in de digitale wereld’, nu hier door de gezamenlijk Vlaamse kranten aparte regels voor zijn opgesteld. Op basis van de nieuwe regels voor digitaal hergebruik, mogen voortaan alleen niet-commerciële partijen naar een krantenartikel dieplinken en wel op voorwaarde dat zij:

• niet meer dan de titel van en 150 letters(!) uit het artikel overnemen (ongeveer twee zinnen)
• nadrukkelijk geen foto’s overnemen,
• bij de link duidelijk a) de naam van de krant, b) de volledige titel van het artikel en c) de datum vermelden,
• niet framen, en
• garanderen links na dertig dagen te verwijderen (de zogenaamde “versheids- en kwaliteitsgarantie”).

De nieuwe handhavingsplannen van de Belgische kranten zijn met veel kritiek ontvangen. De kranten worden verweten ‘het internet nog altijd niet te  snappen’.

Daar zou ik voorzichtig aan willen toevoegen (ik ben niet op de hoogte van de Belgische auteursrechtelijke situatie) dat het ook nog maar de vraag is -  die deze week wel tot een centraal thema lijkt te zijn verworden – of auteursrechtelijke beperkingen wel  via contractuele weg (zou) mogen worden beperken.

De Auteursrechtrichtlijn, geeft Europese lidstaten de mogelijkheid om voor verschillende doeleinden het auteursrechtelijke reproductie- en distributierecht te beperken. Bijvoorbeeld ten behoeve van “het citeren ten behoeve van kritieken en recensies en voor soortgelijke doeleinden, mits het een werk of ander materiaal betreft dat reeds op geoorloofde wijze voor het publiek beschikbaar is gesteld, indien de bron - waaronder de naam van de auteur - wordt vermeld, tenzij dit niet mogelijk blijkt en het citeren naar billijkheid geschiedt en door het bijzondere doel wordt gerechtvaardigd” (artikel 5, lid 3, sub d richtlijn 2001/29/EG).

Als een Nederlandse krant (commercieel doeleinde) wil verwijzen naar een opzienbarend commentaar (vijf zinnen) van een Brusselse Eurocommissaris in een Vlaamse krant (gerechtvaardigd doel) en daarbij de ‘slechts’ de naam van de krant noemt omdat er tegelijkertijd een link naar het Vlaamse bronartikel wordt geplaatst (waar wel de datum en de naam van de auteur zijn vermeld), zou dit in strijd zijn met de regels van de Belgische kranten. Er zou eventueel wel toestemming verkregen kunnen worden, maar daar zou dan bijvoorbeeld een geldelijke vergoeding tegenover moeten staan.

Dit terwijl de Europese bepaling geen voorwaarde stelt aan het doeleinde waarvoor wordt geciteerd evenmin als aan de exacte lengte van een citaat of een ‘houdbaarheid’ van de dieplink. Een van de centrale beoordelingscriteria lijkt te zijn of er sprake is van een billijk citaat. In Nederland geldt voor een citaat dan ook de maatstaf of deze in overeenstemming is met hetgeen naar de regels van het maatschappelijk verkeer redelijkerwijs geoorloofd is. Dat houdt in dat het deel en de omvang van dat wat geciteerd is, gerechtvaardigd moet zijn met het te bereiken doel. Kan een natuurlijke of rechtspersoon op contractuele weg dit recht op eigen voorwaarden verder inbinden?

Naast auteursrechtelijke bezwaren, zou overigens ook kunnen worden betoogd dat dergelijke afspraken de vrijheid van informatie-uitwisseling en meningsuiting ongeoorloofd beperken.

Overigens lijkt het ook nog maar de vraag hoe de kranten willen hardmaken dat gebruikers aan de nieuwe, geadverteerde regels voor digitaal hergebruik zijn gebonden. De nieuwe regels zijn bijvoorbeeld niet opgenomen in de gebruiksvoorwaarden voor lezers van de onlinekranten van De Standaard of De Morgen, die deelnemen aan de advertentiecampagne.

Reprocopy, de beheersvennootschap van de Vlaamse krantenuitgevers, zal toezien op de bescherming van de auteursrechten en naleving van de nieuwe regels voor digitaal hergebruik, In Nederland doet Cozzmoss dit namens kranten als Trouw en de Volkskrant. Dit gebeurt overigens op een wijze die vaak kwaad bloed zet; via een advocaat wordt direct aanspraak gemaakt op een hele hoge (schade)vergoeding (PDF).

Optreden tegen online hergebruik van digitale informatie en het linken naar websites is een actueel thema in België. Eerder maakten de Belgische spoorwegen ook al bezwaar tegen het hergebruik van haar online treinreisinformatie en het maken van links naar haar website door de applicatie iRail.

Bron: Tweakers