Glaasjes water, toiletbezoek, kraken en het (niet bestaande) downloadverbod

Gisteren vond het grote Downloaddebat plaats in Amsterdam. Eerst waren Bits of Freedom (burgerrechten), de Consumentenbond, BREIN, het Platform Makers, informatie-rechtprofessor Hugenholtz en de (voormalig) marketingmanager van de populaire artiest Kyteman aan het woord.

Ot van Daalen van Bits of Freedom stelde voor een ‘recht op internet’ in te voeren, in plaats van een downloadverbod. Een downloadverbod is simpelweg niet handhaafbaar zonder een vergaande monitoring van het internetverkeer. Om te kunnen zien welk internetverkeer inbreukmakend is en welke niet zou immers het gehele internetverkeer moeten worden gescand. Dat zou een disproportionele inbreuk op de privacy van burgers vormen. De entertainmentindustrie had 13 jaar geleden, toen Napster werd verboden al met een legaal alternatief moet komen. Het is dan ook de eigen schuld van de entertainmentindustrie dat er zo veel wordt gedownload. Bij gebrek aan legale, gebruiksvriendelijkere, online distributiemethoden zijn burgers zijn nu eenmaal aangewezen op andere kanalen die deze service wel bieden. De industrie moet zich dan ook niet richten op het vervolgen van haar grootste fans, maar op het loslaten van haar oude verdienmodel.

Tim Kuik, directeur van BREIN, mocht daarop zijn weerwoord geven. Kuik vroeg aandacht voor de kern van het auteursrecht. Het auteursrecht geeft makers van creatieve werken het exclusieve recht om zelf te mogen beslissen wat zij met hun werk doen en onder welke voorwaarde ze het al dan niet aan het publiek beschikbaar stellen. Dit geeft hen of de mensen aan wie zij deze rechten overgeven, een bron van inkomsten. Het is de eigen vrije keuze van de entertainmentindustrie, hoe zij haar distributie wil organiseren. Inmiddels is er ook een legale dienst als Spotify, gedragen door de industrie. Kuik vraagt aandacht voor het feit dat de BREIN niet de fans die muziek en films downloaden wil vervolgen, als wel degenen die de illegaal en op grote schaal muziek en films online aanbieden. Een downloadverbod zou voor BREIN zeer nuttig zijn, omdat uploaders zich dan niet langer kunnen verschuilen achter het argument dan als downlaoden legaal is, uploaden dat op dezelfde voet dan ook is. Dat is hetzelfde als met diefstal: als diefstal illegaal is, moet heling dat ook zijn.

Niels Aalberts, de (met nadruk!) ex-marketing-manager van de populaire artiest Kyteman stoorde zich erg aan alle negativiteit rondom het auteursrecht en downloaden. Hij is van mening dat een artiest recht heeft op een redelijke vergoeding, maar dat dit niet moet worden ingezet om je eigen fans dwars te gaan zitten. Dit illustreerde hij aan de hand van een mooie vergelijking: in een restaurant kan je ook gratis water drinken uit het kraantje in de wc, maar liever heb dat de ober het naar je toebrengt, en dan wil je daar best wat extra’s voor betalen. Consumenten willen dat entertainment beschikbaar is wanneer zij dat willen, hoe zij dat willen, in de opmaak die zij willen, snel, veilig en dit kunnen delen met anderen. Moderne technieken als internet en BitTorrent maken dit mogelijk, maar de entertainmentindustrie blijft hangen in oude verdienmodellen en moet het dan ook zichzelf aanrekenen dat fans dan op een andere manier hun entertainment gaan consumeren. "Het is als tegen een 3-jarig kind zeggen: sorry, er is hier geen wc, hou je plas maar 13 jaar op."

Leah Postma (Consumentenbond) zoekt de oplossing voor het uitwisselingen van auteursrechtelijke beschermd materiaal via internet niet zozeer in een downloadverbod, dat onaanvaardbare privacycomplicaties zou hebben om te handhaven, als wel in het beter bedienen van consumenten door legale alternatieven te bieden.

Erwin Angad Gaur van het Platform Makers vroeg aandacht voor het feit dat er meer aandacht moet zijn voor het feit dat auteursrecht niet alleen een beperkende werking heeft, maar er vooral is om ervoor te zorgen dat kunstenaars, fotografen, ontwerpers, muzikanten, filmmakers een vergoeding krijgen voor hun creaties en een recht hebben op naamsvermelding.

Professor Hugenholtz van het IViR legde de zaal uit dat niet alles wat men wil in juridische zin mogelijk is. Nederland is gebonden aan vele internationale en Europese verdragen en richtlijnen, die grenzen en eisen stellen aan auteursrechtelijke regels. Zo mag Nederland voorzien in een privé-kopie-exceptie (op basis waarvan downloaden in Nederland legaal is), maar hoeft dat niet. Hugenholtz is er geen voorstander van, maar het kan. Het auteursrecht afschaffen of beperken tot een duur korter dan 70 jaar (na de dood van de maker) kan evenmin. Een systeem, zoals laatst in België voorgesteld, waarbij de ISP een heffing betaald op het internetverkeer, valt binnen de mogelijkheden. Of zoals ze het in Noorwegen doen: betaal een vergoeding voor het uitwisselen van auteursrechtelijk beschermd materiaal vanuit de staatskas. Dan moet er natuurlijk wel wat in de staatskas zitten. 

Vervolgens mochten de politici van zich laten horen.

Arda Gerkens (SP) en Fred Teeven (VVD) vinden beiden dat de entertainmentindustrie eerst met goede legale alternatieven voor het illegale aanbod moet komen, voordat downloaden illegaal wordt. Teeven: "Vergelijk het met kraken. In de jaren tachtig was er draagvlak voor kraken, door de woningnood. Inmiddels is die er niet meer, dus moeten we het niet langer toestaan." Waar Teeven echter vindt dat downloadverbod middels monitoring gehandhaafd moet worden, lijkt Gerkens hier een stuk voorzichtiger. Als de industrie over de brug is gekomen met legale alternatieven, moet er vanuit de wetgeving ook ondersteuning worden gegeven door downloaden uit illegale bron te verbieden. Dat zal een afschrikwekkend effect hebben. Dat deel (in Zweden 20%) dat dan nog uit illegale bron blijft downloaden, moet men dan maar voor lief nemen. Gerskens legt ook uit dat om een redelijke vergoeding voor makers te garanderen, we of downloaden moet verbieden, of moeten kiezen voor een systeem van heffingen of licenties. Teeven ziet heffingen echter absoluut niet zitten.

Mariko Peters (GroenLinks) pleitte voor de plannen om het auteursrecht in lengte te verkorten. Het aanvankelijk voorgestelde duur van 10 jaar was inmiddels losgelaten, maar Peters wees er wel op dat 97% van de investeringen in eerste jaren terug worden verdiend. Dat zal dan wel een plan voor de lange termijn moeten zijn, gezien de juridische obstakels die Hugenholtz eerder naar voren bracht. Ook wilde ze zich hard maken voor een ‘remix-recht’, zodat bestaand materiaal hergebruikt kon worden.

D66'er Judith Swinkels, had zich duidelijk in het auteursrecht verdiept en wees op de mogelijkheden die het citaatrecht nu ook al biedt om samples van andermans werk te kunnen gebruiken. Ook wees ze Teeven, die stelde dat het internet niet via kastjes, maar ‘op afstand’ gemonitord zou moeten worden, dat een downloadverbod in de praktijk gewoon neerkomt op deep packet inspection, waarbij spionnetjes alle inhoud van ip-pakketjes controleren.

Lijsttrekker Samir Allioui van de Piratenpartij, een partij die zich alleen richt op beperking van het auteursrecht, nam niet zozeer deel aan het debat maar bleef hameren op het feit dat het niet altijd om geld moet gan. Ook volgden een aantal complottheorieen over de entertainmentindustrie. De zaal liet pas echt van zich horen, toen bij de Pirate Bay 'hobbyisten' en 'idealisten' noemde.

PvdA-kamerlid Martijn van Dam kwam met een opmerkelijke visie. Hij zette zich fel af tegen een mogelijk downloadverbod, maar ook tegen heffingen. Teeven vond dit opmerkelijk aangezien PvdA-collega Paulien Smeets maanden had meegepraat met Gerskens en Teeven in de parlementaire auteursrechtcommissie over een mogelijk downloadverbod.

28 mei 2010