Critici verwerpen tweede versie Google Books overeenkomst

In november 2009, op vrijdag de 13e, presenteerden Google en een groep schrijvers en uitgevers een tweede ontwerpversie van de Books overeenkomst. Tot afgelopen vrijdag kon men bij de rechter commentaar leveren op het voorstel.

Eerder in 2009 werd de eerste versie met veel kritiek ontvangen door schrijvers, uitgevers en overheden wereldwijd. Bovendien liet het Amerikaanse ministerie van Justitie doorschemeren dat de overeenkomst waarschijnlijk in strijd met de wet zou zijn. Google en consorten trokken zich daarop terug om te werken aan een tweede versie.

In deze tweede versie heeft Google al meer steun verworven van groepen uitgevers en schrijvers, uit onder meer Groot Brittannie, Canada en Australië, zo schrijft Ars Technica. Maar er is nog een aanzienlijke lijst van kritische documenten, bijgehouden door the public index.

Het meest stellig in hun veroordeling is de Open Book Alliance, een verbond van bibliotheken, schrijvers en concurrenten van Google zoals Microsoft en Amazon. Hun oordeel is dat "de schamele voorstellen die door de partijen zijn voorgesteld om de schikking aan te vullen – echt een beledigend antwoord op de wereldwijd op grote schaal uitgesproken kritiek – weinig verandert.”

In een verder nogal vijandige bijdrage brengen de erfgenamen van Richard Wright een interessant punt naar voren. Hoe behandelen we werken die Google wel scant, maar niet uitgeeft? Wat betekenen die werken voor de machines waarop ze zijn opgeslagen? Nu zijn leer-algoritmen voor computers nog niet zo sterk ontwikkeld, maar onze kennis op dat gebied ontwikkelt zich. Hoe moeten we werken beschouwen die niet aan mensen uitgegeven worden, maar die wel “gelezen” kunnen worden door de computers waarop ze zijn opgeslagen? De schrijvers stellen voor dit vraagstuk nu te behandelen, en niet pas wanneer het zover is.

Public Knowledge, een groep die zich inzet voor een vrije verspreiding van kennis, is in beginsel niet negatief over de plannen van Google. Volgens de organisatie past het werk van de zoekmachinegigant in hun missie om kennis en cultuur voor grote groepen mensen beschikbaar te maken en ze denkt niet dat de dienst an sich tegen de wet is. Maar, schrijft Public Knowledge, werken waarvan de rechthebbende niet meer te achterhalen is, moeten in het publieke domein terecht komen en niet onder het exclusieve beheer van Google. Daarvoor moet de auteurswet worden aangepast en niet de schikking.

Veel van de eerdere grote bezwaren blijven bestaan. Ook in de nieuwe versie van de schikking verwerft Google een grote mate van controle over de toekomstige markt voor digitale werken. Bovendien stelt de schikking een “opt-out” regime voor: Google kan zijn gang gaan, tenzij je daar als schrijver of uitgever tegen in het geweer komt. Dit onderdeel valt slecht bij het merendeel van de organisaties die bezwaar aantekenden en ook het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft aangegeven hier niet gelukkig mee te zijn.

2 februari 2010