De juridische positie van nieuwsverzamelsites wederom ter discussie

In de afgelopen week is de auteursrechtelijke positie van nieuwssites, zoals news.yahoo.com, news.google.nl, kranten.com en vele anderen, weer uitgebreid besproken. Zoals al in een eerder artikel opgemerkt, wil de Associated Press uit de Verenigde Staten zelf hun content gaan beschermen op het internet, door als een soort auteursrechtpolitie op te treden. Rupert Murdoch, eigenaar van het grote News Corp Inc. En de Wall Street Journal ging zelfs zo ver om deze nieuwssites ‘copyright thieves’ te noemen. Dergelijke sites tonen vaak echter slechts de titel en de eerste paar zinnen van artikelen waar zij naar toe linken.

Volgens de oudere mediamaatschappijen zorgen de nieuwe nieuwssites er voor dat het publiek nieuws als een gratis vorm van informatie is gaan zien, zonder respect voor de producent te hebben. Deze nieuwssites verdienen ook nog een behoorlijke duit met hun dienst, terwijl het nog niet geheel duidelijk is of zij onder het Amerikaanse fair use principe opereren.

De nieuwssites zien zich zelf eerder als vriend van de kranten, omdat zij veel internetverkeer genereren en doorsturen naar de diensten van de kranten. Aan dit verkeer kan makkelijk geld worden verdient door advertenties ernaast te plaatsen (Google beveelt haar AdSense dienst aan!). Volgens deze diensten zouden gebruikers, in een wereld zonder nieuwssites, moeilijk het nieuws vinden dat zij zoeken en bovendien minder snel nieuwe nieuwsbronnen ontdekken. Bovendien hanteren nieuwssites vaak een opt-out regime, indien een krant niet gevonden wil worden door deze dienst. Dit is iets anders dan opt-in, maar blijkt de norm te worden op het internet. De nieuwssites vinden dat zij geen auteursrechtinbreuken plegen, omdat zij maar een klein deel van een artikel laten zien. Dit is vergelijkbaar met een Nederlandse uitzondering: het citaatrecht.

Twee jaar geleden heeft een Belgische rechter geoordeeld dat news.google.be wel auteursrechtinbreuken pleegt. De rechtbank heeft hiervoor een deskundige gehoord, die oordeelde dat de dienst artikelen voor langere tijd opslaat (cachen) en dat deze daarom nog te lezen zijn als de kranten zelf het artikel hebben gewist. Op deze manier zouden kranten de controle over hun content verliezen. News.google.de kon niet als nieuwsaggegrator of zoekdienst gekwalificeerd worden, maar als aparte nieuwsportal. Bovendien kon Google een deel van de advertenties op de site van de krant omzeilen, dus zou de krant een deel van haar advertentieopbrengsten missen. Volgens de rechtbank pakte Google ten onrechte indirect een deel van deze opbrengsten af van de kranten.

In Nederland heeft de rechter in een vergelijkbare zaak geoordeeld dat een dergelijke nieuwssite geen auteursrechtinbreuk maakt, omdat zij geen verveelvoudiging maakt van de artikelen. Links en korte aanduiding waar het artikel over gaat zijn slechts citaten, volgens de rechter.

In een beschouwend artikel bespreekt Roy Greenslade de beschuldigingen van diensten als Google. Hij concludeert dat deze vaak worden gebruikt om een sterkere onderhandelingspositie te verwerven bij het aangaan van mogelijke distributie- of licentieovereenkomsten tussen partijen.