Auteursrechten en internet: een introductie

Futureofcopyright.com wil een platform bieden voor discussie over de toekomst van het auteursrecht in de informatiesamenleving en hiermee bijdragen aan het vinden van een structurele oplossing van een vraagstuk waar de maatschappij, de content industrie, overheden en andere belanghebbenden  nu al jaren geen goed antwoord kunnen geven: hoe kunnen we er voor zorgen dat zoveel mogelijk mensen gebruik kunnen maken van de fantastische mogelijkheden die het internet biedt om informatie te delen en tegelijkertijd ervoor zorgen dat degenen die het materiaal waaraan anderen plezier of voordeel beleven, bijvoorbeeld muziek, films, games en software,  produceren er een rechtvaardige vergoeding voor krijgen, zodat ze dit blijven doen.

Dit klinkt misschien eenvoudig, maar in de praktijk blijkt het een heel lastig vraagstuk te zijn, waarvoor de afgelopen 10 jaar nog geen echt goed werkbare oplossing is gekomen. Futureofcopyright.com heeft niet de pretentie die nu wel in een keer te gaan bieden, maar wil bijdragen aan het debat door er zich met een frisse blik met oog voor de feiten in te mengen.  Een van de redenen waarom er weinig vooruitgang geboekt wordt in deze kwestie, is dat partijen als overheden, rechthebbenden en internetbedrijven angstvallig vasthouden aan de posities die ze vaak al jaren geleden ingenomen hebben en in de praktijk maar zeer matig openstaan voor nieuwe ideeën, argumenten of veranderende omstandigheden. Ook wordt er door deze partijen niet altijd even open over deze onderwerpen gecommuniceerd. De ambitie van Futureofcopyright.com is om deze patstelling zoveel mogelijk te doorbreken. Dat willen we doen door onderzoek naar de feitelijke situatie zoals die nu is, het in kaart brengen van de verschillende standpunten en achterliggende belangen, het toetsen van de argumenten van alle betrokken partijen, het aan het woord laten van de betrokkenen, het volgen van de laatste ontwikkelingen op zowel beleidsmatig, technisch, juridisch en maatschappelijk vlak en het brengen van het laatste nieuws. Wij nodigen iedereen uit om ons hierbij te helpen.  De hoop is om hierbij nieuwe inzichten te creëren en bij te dragen aan een structurele oplossing die aanvaardbaar is voor alle partijen.  

De eerste stap is een goed beeld krijgen van de feitelijke situatie op dit moment en te kijken hoe deze in de tijd is ontstaan. We komen hier nog op terug in vervolgstukken, maar enigszins chargerend zou je die als volgt kunnen omschrijven:

Vanaf het moment dat snel internet voor vrijwel iedereen toegankelijk werd, is het omarmt door een enorme massa. Deze mensen begonnen allemaal met het uitwisselen van informatie en bestanden via het web.  Dit creëerde mogelijkheden die voorheen ondenkbaar waren. Bijvoorbeeld het delen van muziek- en film collecties onafhankelijk van locatie en zonder ervoor naar de winkel te hoeven. Op grote schaal werd hier gebruik van gemaakt. Meestal zonder dat de downloader zich afvroeg of dat nu wel of niet mocht, terwijl wel al van meet af aan duidelijk was dat hij of zij gratis toegang had tot materiaal dat normaliter in de winkel gekocht zou moeten worden.  Sowieso voelde de meeste consumenten weinig medelijden met een bijv. de muziekindustrie, die op dat moment naar veler mening heel veel geld vroeg voor een CD’tje. Het delen van bestanden vond binnen korte tijd op zo’n grote schaal plaats, dat de muziek, film, games en software industrieën er enorme schade van ondervonden. Inmiddels weten we dat deze partijen hun waar ook wel goedkoper kunnen aanbieden dan toen vaak het geval was, want nu kun je op bijvoorbeeld iTunes wel voor 10 € een CD downloaden. Maar wat hier gebeurde ging veel verder dan een correctie op de marktprijs:  de traditionele manier om via gecontroleerde distributie geld te verdienen aan hun producten werkte niet meer. Even afgezien van het feit of deze partijen misschien wel jaren te gemakkelijk geld hadden verdiend en de producten misschien wel goedkoper konden, was er hier voor deze partijen een situatie ontstaan waarin zij in de praktijk geen enkele grip meer hadden op hun producten en ze er helemaal niet maar aan konden verdienen, ook geen gerechtvaardigd bedrag. Elke producent van creatief materiaal, van kunstacademiestudent en poppenkastspeler tot wereldwijd entertainment imperium, zal een bepaalde investering moeten terug verdienen om te kunnen blijven produceren. In die zin zou er overeenstemming moeten zijn over het uitgangspunt dat producenten van creatief materiaal recht hebben op een bepaalde, redelijke beloning voor hun werk, net zoals een caissière recht heeft op haar loon als ze bij de supermarkt heeft gewerkt.  Alles heeft nou eenmaal zijn prijs/waarde. Opmerkelijk is het dan ook om te zien dat het feit dat aan kopieerbare digitale producten ook een prijskaartje hangt, voor bepaalde partijen voldoende rechtvaardiging is om helemaal niets te willen betalen. Een discussie over in hoeverre een prijs-kwaliteit verhouding gerechtvaardigd is kan natuurlijk altijd gevoerd worden, maar het heeft er schijn van dat het prijs-argument vaak als rechtvaardiging dient voor specifiek download en kopieergedrag. In ieder geval wordt bij niet-digitale producten deze redenering niet gevolgd. Het lijkt mij sterk dat er een rechter te vinden is die zou oordelen dat tanken zonder te betalen gerechtvaardigd is, vanwege het feit dat je de benzine te duur vindt.  Een probleem is echter dat het internet geen centraal geweten heeft of een structuur waarbinnen een beloningssysteem gerealiseerd kan worden.  Tegelijkertijd maakten de techniek en uploaders het mogelijk dat iedereen alles wat hij wilde hebben vrijwel anoniem en gratis kon, en nog steeds kan, downloaden. Ik was zelf student toen het filesharen opkwam en het was alsof een winkel die normaal te duur voor ons was, nu de deuren open had staan en je gratis kan pakken wat je wilde. Dat deed iedereen dan ook en verder maakte men zich nergens druk om.

De muziek, film en games industrie ondervonden hier echter enorme schade van en werden gedwongen maatregelen te nemen. Rechtzaken en dreigementen bleken in de praktijk vaak weinig uit te halen en zelfs contraproductief te werken.  Technische beveiliging tegen ongewenst delen, onderdeel van het zogenaamde Digital Rights Management, bleek in de praktijk vaak de gebruikerservaring van betalende klanten te verstoren en ook nog eens makkelijk te omzeilen. Ook werden alternatieve businessmodellen bedacht: de muziekindustrie ging zich meer richten op kapitaliseren van optredens, merchandise. Goed idee, want je wil best betalen voor een live-optreden van je favoriete artiest die je op internet hebt gedownload. Voor de film- en games industrie is dit echter minder makkelijk: als een game of  film een keer is gedownload kan die eindeloos gebruikt worden en gaan de meeste mensen niet alsnog eens naar de bioscoop en de winkel om een originele versie te kopen. Een leuk liedje kan je best 40 keer horen, maar bij een film is na een paar keer echt wel klaar, in die zin zijn het wezenlijk verschillende producten.  Tot op de dag van vandaag hebben deze industrieën nog geen goed werkende oplossingen weten te vinden of barrières weten te creëren die ongewenst delen van content onmogelijk maken.  Het resultaat is dat ze zich in hun wanhoop soms met veel machtsvertoon en agressie tegen gebruikers kunnen richten, hetgeen hun imago meestal geen goed doet. Toch is dit niet helemaal onbegrijpelijk. Het voortbestaan van deze industrieën staat echt op het spel door de nieuwe technologische mogelijkheden. En dat is niet alleen een probleem van de industrieën, maar ook van ons. Tenslotte genieten wereldwijd miljarden mensen van wat deze industrieën produceren. Sterker nog we zijn verzot op wat ze voor ons maken. Iedereen heeft er dus belang dat zij kunnen blijven produceren. Nu zullen er vast mensen zijn die roepen: dus het  belang van de industrie wordt weer boven dat van de consument gesteld. Maar dat is niet het geval, de uitdaging is naar het grotere geheel te kijken en het vinden van een structurele, voor alle partijen aanvaardbare oplossing om gemakkelijk tegen zo laag mogelijke kosten te kunnen genieten van films, muziek, games, software etc.

Wat in de discussie vaak wordt gezien als de tegenstanders van deze industrieën zijn eigenlijk vaak de grootste consumenten van de producten van deze industrieën. De vraag is of de consument die geniet van muziek of een film de kern van het probleem is. Ik denk van niet. De consument heeft over het algemeen geen kwade intentie en kiest nou eenmaal vaak voor gemakkelijkste en goedkoopste oplossing. Logisch en dat kan je hem niet kwalijk nemen. De consument kan echter ook maar zelden betrapt worden op de intentie om iemand schade toe te brengen. Dit wordt ook bewezen door het succes van bijvoorbeeld iTunes: mensen zijn van harte bereid te betalen voor content als het ze maar makkelijk gemaakt wordt om leuke content te vinden en makkelijk af te rekenen en daarbij nog eens de garantie krijgen dat ze geen virussen of malware downloaden.  Bij de industrieën lijkt ook langzaam het besef te ontstaan dat deze consument niet het probleem is en dat het met rechtzaken lastig vallen van individuele consumenten niet gaat leiden tot een oplossing.

Waar zit het probleem dan wel? Wat begon als het delen van files met vrienden is uitgegroeid tot een professionele tak van dienstverlening waaraan heel veel geld verdient wordt.  Het internet is allang niet meer de hippieachtige omgeving waarin iedereen lief is voor elkaar en alles gratis met elkaar deelt. Er zijn partijen die veel geld verdienen aan bezoekers die naar hun sites komen om content te downloaden, bijvoorbeeld daar geld te vragen voor toegang tot hun collecties of tot usenet waarbij ze keurig aangeven waar je moet zijn voor de nieuwste films etc. Daarbij krijgen ze vaak ook nog verdiensten uit advertentie-inkomsten, bijvoorbeeld zoals sites als ThePirateBay doen. Deze sites voorzien duidelijk in een behoefte en dat kan ook een les zijn voor de betrokken industrieën, maar het blijft een feit dat zij uiteindelijk hun geld verdienen aan materiaal dat door anderen geproduceerd is en waarvoor zij geen enkele compensatie bieden. Vaak beroepen dit soort partijen en hun medestanders zich op vrijheid van meningsuiting om hun handelen te rechtvaardigen, maar een klein kind voelt aan dat het daar hier niet om gaat. Het doet eerder denken aan de zwarte taxi die je voor een fooitje wel naar een onafgesloten schuurtje kan brengen waar jij zonder te betalen wat spullen kan pakken. Deze sites vertonen uiteindelijk wel een soort parasitair gedrag en weten meestal heel goed van zichzelf waaraan ze hun geld verdienen en dit is niet de intensieve uitwisseling van zelfgeschreven gedichten… Deze partijen presenteren zichzelf graag als Robin Hoods en voorvechters van vrijheid van meningsuiting en informatie, in de offline wereld zouden velen ze echter als ordinaire criminelen beschouwen. Die eigenlijk alleen qua setting anders zijn dan de piraten die voor de kust van Somalië schepen overvallen: in the end verdienen ze geld aan spullen die niet van hun zijn. We zien deze partijen zich zelden mengen in het publieke debat. Zij hebben dan ook weinig voordeel bij het veranderen van de huidige situatie.  Wij nodigen ze echter van harte uit hun reactie te geven op www.futureofcopyright.com en zullen ons best doen ook deze partijen te interviewen en zullen op een objectieve manier hun argumenten wegen.  

Vanuit de politiek is er voorlopig ook nog weinig oplossing te verwachten, zolang er niet erkend wordt dat er ook partijen zijn die niet de intentie hebben bij te dragen aan een groter geheel, maar slechts uit zijn op zelfverrijking.  Het is goed dat overheden zich nu gaan richten op de aanpak van cybercrime en uitwassen van het internet, echter het is niet overdreven te zeggen dat ze in een aantal opzichten nog veel in te halen hebben bij de partijen die illegale activiteiten ontplooien op het internet.  

Futureofcopyright.com is van mening dat een structurele dialoog van betrokken partijen, de bereidwilligheid om elkaar tegemoet te komen in plaats van alleen maar stelling te kiezen tegenover elkaar, en tegelijkertijd het duidelijk benoemen van de problemen en aanpakken van de partijen die deze veroorzaken de beste kansen biedt om te komen tot een oplossing. Wij nodigen iedereen uit hieraan bij te dragen en onze eerste uitdaging is het zo goed mogelijk in kaart brengen van het probleem en de omvang. Blijf futureofcopyright.com in de gaten houden, want we zullen regelmatig nieuwe bevindingen posten en draag zelf bij.

Tot ziens op futureofcopyright.com!